تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 838

مساهمون:

ص٨٣٨
اين امتيازنامه كه تقريبا تمام اختيار امور اقتصادى ايران را در مدت هفتاد سال يك تن خارجى واميگذاشت و حق استخراج عموم معادن كشور ( باستثناى طلا و نقره و احجار كريمه ) و استفاده از تمام جنگلها و قنوات و مجارى مياه و حق صدور همه نوع محصولات مملكتى و تأسيس بانك و پست و تلگراف و كارخانجات و غيره را به او ميداد بهيچوجه با منافع ايران سازش نداشت و بقدرى نيز اجراى آن براى رويتر مشكل مينمود كه دو طرف معاهده‌كننده به زودى فهميدند كه اين كار بدون مطالعه از جانبين انجام يافته بعلاوه انتشار شرايط آن در اروپا موجب گفتگوى بسيار شد و روسها را نيز بخشم و تهديد ايران واداشت و به همين جهت ناصر الدين شاه در سفر فرنگستان بخبط سياسى دولت خود پى برد و از طرف ايران مشكلاتى در راه اقدام رويتر فراهم گرديد كه او نتوانست به كار خود در سر موعد شروع كند به همين علت امتيازنامه ملغى شد و 40000 ليره وديعهء رويتر را دولت ايران توقيف كرد ولى بارون رويتر پيوسته ادعاى استرداد آن را داشت تا آنكه در 27 جمادى الاولى سال 1306 دولت ايران براى استمالت بارون مزبور امتياز تأسيس بانك شاهنشاهى ايران را به مدت 60 سال به او واگذاشت و حق انتشار پول كاغذى منحصرا به آن بانك واگذاشته شد . در مراجعت شاه از فرنگستان يعنى در رجب 1290 به علت مخالفت‌هاى شديد كه از طرف دربار و روحانيون با صدارت حاجى ميرزا حسينخان شده بود ناصر الدين شاه او را به ترك اين مقام و اقامت در رشت واداشت و پس از رسيدن بپاى تخت مستوفى الممالك را بصدارت منصوب نمود سپس حاجى ميرزا حسينخان را خواسته بوزارت امور خارجه گماشت و در سال 1291 لقب سپهسالار اعظم و وزارت جنگ را نيز به او عطا كرد . سپهسالار در دورهء وزارت خارجه و جنگ خود اگرچه ديگر شور سابق را نداشت باز در باز كردن چشم و گوش مردم ايران مجاهداتى نمود از آن جمله شاه