رفت و در رجب 1271 خان خيوه را در سرخس شكستى سخت داد و محمّد امين خان در جنگ كشته شد و سر او را بطهران فرستادند و فريدون ميرزا پس از دفع تركمانان حدود مرو بمشهد برگشت .
اما تعرض تركمانان بمردم شهرنشين خراسان امرى نبود كه به اين آسانيها دفع شود چه اين طايفهء دزد بيابانگرد همه وقت باعث آزار اهالى خراسان و استراباد بودند و كمتر سالى ميشد كه از آن گروه صدمهاى نرسد .
در اواخر سال 1276 ناصر الدين شاه براى قلعوقمع تركمانان تكه و سالور حشمة - الدوله حمزه ميرزه را بهمراهى ميرزا محمد قوام الدوله آشتيانى با 000 ، 40 سپاهى روانهء حدود مرو كرد . لشكريان ايران به علت بىاحتياطى و اختلافى كه بين حشمة الدوله و قوام الدوله بروز كرد در 17 ربيع الاوّل از تركمانان شكستى سخت خوردند و بر اثر بىآذوقگى و بدى وضع ميدان جنگ و آب تجن كه تركمانان در ميان ايشان راندند قريب دو ثلث از ايشان مقتول يا اسير گرديدند و حشمة الدوله و قوام الدوله بافتضاح بمشهد برگشتند و بامر شاه معزول و بطهران احضار شدند و حسام - السلطنه بار ديگر مأمور خراسان شد و امور آنجا را سروسامانى بخشيد . مقارن همين ايام روسها كه از حدود شمال بحيرهء آرال و مشرق بحر خزر به تصرف تركستان شرقى و غربى و درههاى سيحون و جيحون شروع كرده بودند اين اراضى را يكى پس از ديگرى به تصرف خود درآوردند از جمله خيوه را در 1270 و تاشكند و سمرقند و بخارا را در 1281 و 1285 مسخر نمودند و بوسيلهء استيلاى بر اين نواحى بدرهء اترك و صحراى تركمن نزديك شدند . روسها براى باز كردن راه خود بحدود افغانستان و خراسان تصميم بسركوبى تركمانان گرفتند و اگرچه در سال 1296 از ايشان شكست يافتند ولى در 1298 در محل گوگ تپه تركمانان تكّه را به كلى از پا درآوردند و خطر اين جماعت از سر مردم خراسان و استراباد برداشته شد ليكن خطرى بزرگتر كه همسايه شدن روسها بود از اين طرف با ايران جاى آن را گرفت .
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 833
مساهمون: عباس إقبال آشتياني
ص٨٣٣