تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 829

مساهمون:

ص٨٢٩
سفير روس كه علاقهء خاصّى بحفظ جان امير نشان ميداد و از روى كار آمدن اعتماد الدوله راضى نبود از نادانى عدّه‌اى را براى نگاهبانى امير بگرد خانه او فرستاد . اين عمل خودسرانه شاه و درباريان را متغيّر ساخت و باعث آن شد كه امير را بباغ فين كاشان بتبعيد بفرستند و چون درباريان از اقدامات سفير روس و اعمال نفوذ او براى برگرداندن امير ترس داشتند بالاخره شاه را بصدور حكم قتل آن مرد بيمانند واداشتند و ميرغضب مخصوصى را كه از قضا از دست‌پروردگان و برآوردگان امير بود بكاشان فرستادند و او در هجدهم ربيع الاول 1268 در حمّام دلّاك را بزدن رگهاى امير واداشت و امير كبير بدون اظهار هيچگونه عجز و لابه به اين طريق دردناك در حمّام فين كاشان جان سپرد و جنازهء او را از آنجا براى دفن بعتبات بردند .

تسخير هرات در 1273

ميرزا آقا خان نورى كه پس از عزل امير كبير بصدارت رسيد و لقب او اعتماد الدّوله بود بهيچوجه كفايت و كاردانى امير كبير را نداشت و لايق خيالات عاليه و اقدامات صالحهء آن مرد زيرك دوربين نبود . در قدم اول اعتماد الدّوله غالب حكام ولايات و كارفرمايان منصوب امير را معزول نمود و آشنايان و بستكان خود را بجاى ايشان گماشت و مقدارى از مستمريّات و مواجبهاى بى جا را كه امير بصلاح خزانهء دولت قطع كرده بود برقرار ساخت و از اين راه و از راههاى ديگر اكثر اصلاحات امير كبير محو شد يا متوقف ماند قسمت اخير دورهء صدارت اعتماد الدولهء نورى كه از 1268 تا 1275 طول كشيده مقارن شد با واقعهء عظيمى مثل جنگهاى كريمه در شبه جزيرهء بالكان و سواحل اروپائى درياى سياه ما بين روسيّه از يك طرف و عثمانى و روسيّه و فرانسه از طرفى ديگر و چون از همسايگان بزرگ ايران عثمانى و انگليس در اين جنگها بر ضدّ روسيّه همسايهء ديگر كشور ما ميجنگيدند هر سه دولت سعى داشتند كه ايرانرا به طرف خود بكشانند روسيّه از طرفى ايران را براى حمله به خاك عثمانى و تعرّض بافغانستان بوعده‌هائى اميدوار ميكرد و انگليس و عثمانى جهت جلب اتّحاد يا بيطرفى آن وعده‌هاى ديگرى ميدادند . بدبختانه بعلّت جوانى شاه و بيخبرى صدراعظم ايران از اين پيش‌آمد مساعد صرفه‌اى كه نبرد زيان كلّى نيز ديد به اين معنى كه شاه دو سه بار در جانبدارى