تعليم طبّ و فنون نظامى و السنهء خارجه ريخت ليكن افتتاح اين مدرسه اندكى بعد از عزل امير صورت گرفت .
امير كبير براى تأسيس دار الفنون امر بساختن مدرسهاى مناسب اين كار داده و از اطريش عدّهاى معلّم و مستشار خواسته بود اتمام بناى مدرسه و رسيدن معلّمين خارجى قريب سه ماه بعد از بر كنار شدن امير صورت گرفت و دار الفنون رسما در پنجم ربيع الاول 1268 افتتاح شد و ابتدا قريب يك صد تن از شاهزادگان و اعيان و رجال دولت را با لباسى مخصوص بشاگردى آنجا و تحصيل فنون پياده و سوار و توپخانه و مهندسى و شعب طب و السنهء خارجه گماشتند .
5 - در موقع رسيدن امير بطهران سپاه منظّم ايران اگرچه اسما 4000 نفر بود ليكن عدهء موجود از 300 تن تجاوز نميكرد . امير كه خود سپهسالار كلّ سپاه ايران يعنى امير نظام بود و در ايّام عبّاس ميرزا در آذربايجان كاملا بفنون عسكرى آشنائى يافته بسرعت باصلاح امر سپاه توجّه كرد و لشكريانى منظّم و موظّف بدستيارى معلّمين فرنگى درست نمود « 1 » و بمدد آنها بر شورشيان ولايات غالب شد ، بعلاوه ساختن تفنگ و بعضى ديگر از آلات حربى و لوازم لشكريان را در ايران معمول كرد و استادان ايرانى را با دادن مساعده و تشويق بتقليد كارهاى اروپائى در اين زمينه واداشت .
6 - قبل از صدارت امير كبير مخصوصا بعد از تحميل معاهدهء تركمانچاى بر ايران سفراى روس و انگليس بهر نحو ميخواستند در امور داخلى كشور مداخله ميكردند و در حقيقت شاه و وزرا گاهى آلت اجراى مقاصد يكى و زمانى بازيچهء دست ديگرى بودند . امير كبير جدّا نفوذ سفراى روس و انگليس را در طهران محدود نمود و گفت كه مداخلهء خارجيان در امور داخلى تا حدّى معقول و مجاز است كه بشرافت و مناعت ملّى صدمه وارد نياورد چنان كه در موقع حركت ناصر الدّين شاه از تبريز
هامش
( 1 ) - قاآنى در مدح امير ميگويد :بپاىتخت پادشه فزودى آنقدر سپه * كه صف كشد دو ماهه ره پيادهها سوارهها