ها را از ترتيب و نظم انداخت بلكه در غالب ولايات نيز توليد اغتشاش و طغيان كرد و در پاىتخت هم هركس از بزرگان دولت برأى خود ميرفت و همه ادعاى آن را داشتند كه پس از ورود وليعهد مقام صدارت را براى خود بگيرند .
كسى كه تا حدّى با كفايت و كاردانى امور پاىتخت را تا ورود شاه تازه تحت نظم و اداره گرفت مهد عليا مادر وليعهد بود و او بدستيارى على قلى ميرزا كه بعدها اعتضاد السلطنه لقب يافت و سمت وزارت مهد عليا را داشت پس از مذاكراتى با نمايندگان سياسى روس و انگليس خود زمام كارها را بدست گرفت .
وليعهد دولت يعنى ناصر الدين ميرزا كه در اين تاريخ شانزده سال بيش نداشت و در تبريز مقيم بود از طرف مهد عليا و نمايندگان روس و انگليس بطهران خوانده شد .
ادارهء امور لشكرى آذربايجان چنان كه سابقا هم گفتيم در اين تاريخ با محمد خان زنگنه امير نظام و منشى او ميرزا تقى خان فراهانى وزير نظام بود چون حركت شاه تازه بطهران با انقلاباتى كه در اين شهر و راهها بروز كرده بود بدون قواى كافى امكان نداشت وزير نظام بتهيهء اين كار مشغول گرديد و او نهايت كفايت و تدبير را در اين راه بخرج داد و چون امير نظام زنگنه هم در همين اوان مرد ناصر الدّين شاه لقب او را بميرزا تقيخان داد و امير نظام جديد شاه تازه را كه در چهاردهم شوال 1264 در تبريز بجاى پدر جلوس كرده بود در 21 ذى القعده بطهران رساند و شاه قبل از ورود بطهران ميرزا تقيخان امير نظام را بلقب اتابك اعظم ملقّب و بصدارت اختيار نمود و اين عمل اميد بسيارى از مدّعيان اين مقام را بيأس مبدل ساخت و ايشان از همين تاريخ بدشمنى و كارشكنى نسبت بميرزا تقيخان قيام نمودند و از اين جماعت از همه مهمتر ميرزا آقا خان نورى وزير لشگر بود كه حاجى ميرزا آقاسى سابقا او را بكاشان تبعيد كرده بود و او پس از فرار حاجى به حضرت عبد العظيم بطهران آمد و تحت حمايت نمايندهء انگليس باحترام تمام به شهر وارد شد و ظاهرا انگليسيها خيال داشتند او را علىرغم ميرزا تقيخان كه او را بسياست روسيّه متمايل مىپنداشتند بصدارت
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 820
مساهمون: عباس إقبال آشتياني
ص٨٢٠