تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 770

مساهمون:

ص٧٧٠
لرد ولسلى كه از قدرت پيدا كردن زمان شاه و استيلاى افاغنه بر هند وحشت داشت زير بار تكليف زمانشاه نرفت و براى آنكه او را از اين خيال مانع آيد درصدد برآمد كه فتحعليشاه را بر ضدّ او برانگيزد به همين نيّت در سال 1214 مهديعليخان نمايندهء شركت تجارتى انگليس را كه در بوشهر اقامت داشت مأمور دربار ايران كرد و تيپو صاحب هم كه بر ضدّ انگليس بدوستى ايران مايل بود سفيرى پيش فتحعليشاه فرستاد امّا از خوشبختى لرد ولسلى تيپو صاحب در همين ايّام در جنگ بقتل رسيد و خاطر انگليس از بابت دشمن پرزورى آسوده گرديد . مأموريت مهديعليخان اين بود كه دولت ايران را بدون مجبور كردن بجنگ با زمانشاه بتوليد زحمت براى امير كابل وادارد تا او نتواند بفراغ خاطر بحملهء بهندوستان اقدام نمايد . زمانشاه كه در چنين خطرى افتاده بود از سفاهت نماينده‌اى پيش فتحعليشاه فرستاد و از آن پادشاه خواست كه ايالت خراسان را به او واگذار نمايد و خراسان به اين ترتيب ضميمهء افغانستان گردد . فتحعليشاه هم كه از اين جسارت برآشفته شد بزمانشاه پيغام داد كه عنقريب سپاهيان ايران تمام افغانستان را مسخر خواهند ساخت و مرز شرقى كشور را به همان حدود ايّام صفويّه خواهند رساند . اين پيش‌آمد كاملا بنفع انگليسها تمام شد و مهديعليخان با صرف پول بسيار در دربار طهران موفّق شد كه نقشهء لرد ولسلى را عملى كند و بين ايران و افغانستان نايرهء جنگ را مشتعل سازد . بعلاوه از اين تاريخ زمينه براى اقامت سفيرى از جانب انگليس در طهران فراهم شد چه تا اين زمان ايران چنين اجازه‌اى بنمايندهء آن دولت نداده بود . پس از ورود مهديعليخان بطهران دولت ايران هم سفيرى را كه حاجى خليل خان قزوينى نام داشت بهندوستان فرستاد و حاجى خليل خان كه در بمبئى مقيم شد در سال 1219 اتّفاقا در نزاعى كه بين قراولان هندى و كسان ايرانى او درگرفت كشته شد . لرد ولسلى نامه‌اى بفتحعليشاه نوشت و از اين سوءتصادف معذرت خواست . شاه خواهرزادهء حاجى خليل خان را بجاى او بسفارت هند منصوب نمود و رشتهء روابط