تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 755

مساهمون:

ص٧٥٥
بر سر يكديگر مىتاختند . قسمتى از قاجاريّه را كه در ساحل راست گرگان سكونت داشتند يوخارىباش ( يعنى سكنهء آن سر رودخانه ) و مقيمين ساحل چپ اشاقه‌باش ( يعنى سكنهء اين سر رودخانه ) ميخواندند و هريك از اين دو قبيله هم بتيره‌هاى ديگرى منقسم بودند . در زمان هجوم افاغنه رئيس تيرهء قوانلو از قبيلهء اشاقه‌باش يعنى فتحعليخان قاجار بعزم يارى شاه سلطانحسين عازم اصفهان گرديد امّا چون اوضاع دربارى را سخت پريشان و شاه را بدون تصميم يافت باستراباد برگشت و در آنجا بود تا بشرحيكه گذشت باردوى طهماسب ميرزا پسر شاه سلطانحسين پيوست و چنان كه پيشتر گفتيم طولى نكشيد كه بتاريخ 14 صفر 1139 بتحريك نادر بدست يكى از قاجاريّهء يوخارىباش بقتل رسيد . فتحعليخان قوانلو دو پسر داشت يكى محمّد حسينخان كه در طفوليّت مرد ديگر محمّد حسنخان كه در 1127 تولّد يافته و هنگام قتل پدر در حدود دوازده سال داشت . نادر كه در حقيقت مسبّب قتل فتحعليخان اشاقه‌باش شده و مقام او را در دستگاه شاه طهماسب دوّم گرفته بود بدشمنى با قبيلهء اشاقه‌باش قبيلهء ديگر قاجاريّه يعنى يوخارىباش را مورد ملاطفت خود قرار داد و از ايشان محمّد حسينخان را بحكومت گرگان و استراباد روانه نمود و اين محمّد حسينخان همان كسى است كه در 1151 بدستور رضا قلى ميرزا شاه طهماسب ثانى و دو پسر خردسال او عبّاس ميرزا ( شاه عبّاس سوّم ) و سليمان ميرزا را بقتل رسانده است . در ايّام حكومت محمّد حسينخان يوخارىباش بر استراباد و دورهء اقتدار نادر محمّد حسنخان پسر فتحعليخان پيوسته متوارى و در ميان تركمانان ميزيست . در سال 1156 كه نادر گرفتار جنگ با عثمانى بود محمّد حسنخان بدستيارى عدّه‌اى از تركمانان يموت باستراباد حمله آورد و آنجا را گرفت . نادر محمّد حسينخان يوخارىباش را بدفع او فرستاد و محمّد حسنخان بار ديگر بدشت تركمن فرارى شد و تا نادر حيات داشت دستگيرى او ميسّر نگرديد .