تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 747

مساهمون:

ص٧٤٧
و دعوت شيخ عمان هرچه كوشيد كه بصره را از راه خشكى يا دريا از محاصره نجات دهد توفيق نيافت عاقبت سلطان عثمانى سر عمر پاشا را چنان كه كريم خان خواسته بود بشيراز پيش خان زند فرستاد و تقاضاى صلح كرد . كريم خان فرستادهء سلطان را در شيراز سرگرم كرد تا شايد در اين فاصله صادقخان بصره را مفتوح سازد چنان كه بالاخره هم سليمان آقا در بهار سال 1190 تسليم شد و بصره بدست صادقخان و ناصر خان آل مذكور مفتوح گرديد . صادقخان پس از چهار ماه اقامت در بصره عليمحمّد خان زند را در آنجا گذاشت و خود با سليمان آقا بشيراز به خدمت برادر آمد . در غياب صادقخان قسمتى از اعراب خوزستان بر عليمحمّد خان حكمران بصره شوريدند و بوسيلهء انداختن آب در ميان سپاه ايران جمعى از ايشان را تلف كردند و حكمران زند نيز بدست غلام خود بقتل رسيد . كريم خان بار ديگر صادقخان را در 1192 بتنبيه اعراب سركش و ضبط بصره روانه نمود . صادقخان ياغيان را سركوبى كرده و ببصره آمد و تا صفر 1193 در آنجا بود . در اين تاريخ كه خبر مردن كريم خان به او رسيد بشيراز حركت نمود و چون بصره خالى ماند تركان عثمانى به سهولت آنجا را بار ديگر بتصرّف خود درآوردند .

مرگ كريم خان در 13 صفر 1193

كريم خان در اواخر عمر به مرض سل مبتلى گرديد و چون سنّ او در اين تاريخ قريب بهشتاد بود روز بروز ضعف و انكسار بر مزاج او راه يافت . واقعهء قتل عليمحمّد خان و شورش اعراب و بعضى انقلابات ديگر كه در پاره‌اى از ولايات بر اثر انتشار خبر دروغى مرگ او بروز كرده بود كريم خان را روز بروز نحيف‌تر و افسرده‌تر ميكرد تا آنكه در سيزدهم صفر قولنجى سخت بر او دست داد و خان بلندنظر زند از همين مرض در تاريخ مذكور در شيراز فوت نمود . مدّت كرّ و فرّ و حكومت كريم خان مجموعا بالغ بر سى سال و هشت ماه بود . كريم خان بررويهم يكى از پادشاهان خوب و خوش‌سيرت ايرانست . مردى
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 747 | عباس إقبال آشتياني / حسن پيرنيا ( مشير الدوله )