تن از اردوى عثمانى بقتل رسيد و جغال اوغلى گريخت و كمى بعد از غصّه مرد و اين فتح بزرگ در تاريخ 24 جمادى الثانيّهء 1013 پادشاه صفوى را دست داد و سال بعد شاه عباس گنجه و تفليس و باكو و دربند و شروان و شماخى و ديار بكر و موصل را فتح نمود و در اوايل سال 1015 بقزوين برگشت در حالى كه جميع ولايات از دست رفته را از عثمانى پس گرفته و شوكت و اعتبارى فوق العاده تحصيل نموده بود
در سال 1017 سلطان احمد خان صدراعظم خود مراد پاشا را با لشكرى ديگر بجنگ با ايران فرستاد و مراد پاشا به سهولت بر تبريز استيلا يافت امّا در اين شهر شكستى بزرگ خورد و منهزم به خاك عثمانى برگشت عاقبت در سال 1020 بين ايران و عثمانى صلح برقرار گرديد و دولت عثمانى رسما اعادهء ولايات سابق ايران را بشاه عباس تصديق نمود و پادشاه ايران هم قبول كرد كه سالى دويست بار ابريشم خام باستانبول بفرستد .
در سال 1021 بشاه عباس اطّلاع رسيد كه طهمورث خان گرجى با عدّهاى از اتباع عيسوى خود بر سر حكمران قراباغ تاخته و او را بقتل رسانده است شاه عباس از اصفهان بعزم گرجستان حركت نمود و در اواخر اين سال به آنجا رسيد و طهمورث گريخت و هر قدر شاه او را باستمالت بتبعيّت خود خواند نتيجه نداد بلكه طهمورث بسلطان عثمانى متوسل شد و اين حركت او صلحى را كه بتازگى بين ايران و عثمانى برقرار شده بود برهم زد .
در اوايل سال 1024 شاه عباس چون شنيد كه طهمورث بار ديگر بگرجستان آمده و حاكم شاه را شكست داده بگرجستان رفت و اين بار بكشتار گرجيان دست زد بطوريكه در ظرف بيست روز قريب 70000 تن از ايشان را كشت و 130000 نفر را باسيرى گرفت و در 15 جمادى الاخرى بتفليس وارد شد و از آنجا براى دفع محمّد پاشا سردار و صدراعظم سلطان احمد خان كه به يارى طهمورث مىآمد به طرف درياچهء گوگجه رهسپار گرديد . محمّد پاشا ايروان را در محاصره گرفت ليكن خود محصور لشكريان شاه عباس گرديد و پس از دادن 4000 تن كشته با پادشاه ايران صلح كرد و
تاريخ ايران از آغاز تا انقراض سلسله قاجاريه ( فارسى ) — صفحة 680
مساهمون: عباس إقبال آشتياني
ص٦٨٠