فصل نهم ظهور امير تيمور و تشكيل سلسله گوركانيان
اوضاع ماوراء النهر مقارن ظهور امير تيمور
در تقسيم ممالك چنگيزى چنان كه در آخر فصل فصل دوّم گفتيم ممالك سابق قراختائيان و ماوراء النّهر سهم جغتاى گرديد « 1 » و جغتاى در ايّام خانى اوگتاى با اينكه از برادر بزرگتر بود هيچگاه از حكم او سرنپيچيد و هميشه مقام قاآنى اوگتاى را بر خود و اولوس خويش تصديق داشت و ممالك خود را بدستيارى يكى از رؤساى قبيلهء برلاس كه قراجارنويان باشد اداره مىنمود . مورّخين تيمور نسب اين كشورگشا را از جانب پدر به اين امير قراجارنويان برلاس ميرسانند و قراجار را جدّ پنجم تيمور ميدانند .
فرزندان جغتاى كه سلسلهء ايشان را خانان جغتائى يا اولوس جغتاى ميگويند مدّت 136 سال ( از 624 تا 760 ) بر ماوراء النّهر و قسمتى از خوارزم و كاشغر حكومت داشتهاند و ايشان كه قريب سى نفر بوده و در ميان آنان دو تن از اولاد اوگتاى هم تصادفا بخانى اولوس جغتاى رسيدهاند ذكرى بخصوص در تاريخ ندارند جز چند نفر كه در ايّام ايلخانان از طريق دربند يا خراسان بايران حملهور گرديده مانند براق ( 663 - 668 ) كه در عهد اباقا بايران تاخته و براق اوّل خانى است از اولوس جغتاى كه قبول اسلام كرده ليكن رعاياى او اين عمل خان خود را نپسندند و چون براق مرد اكثر بكيش سابق برگشتند .
هامش
( 1 ) - رجوع كنيد بصفحه 48