كه بنى اميه برافتادند و عباسيان بر ملك و دولت استيلا يافتند ، خواستند كه مباشر محرّمات و محظورات و مكروهات شوند و متمسّك ملاهى و متعرّض مناهى گردند به دليل آيت
« وَ لِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ »
99 و از اتّباع اوامر و نواهى و ارتداع از زواجر و مناهى و از وعد و وعيد و تخويف و تهديد
« إِنَّهُمْ يَكِيدُونَ كَيْداً وَ أَكِيدُ كَيْداً »
100 غافل ماندند ، تا مسلمانان ايشان را براى نسبت خلافت و منصب امامت ملامت و مذمّت نكنند . در جواز محرمات و رخصت محظورات از ائمّه فتاوى طلبيدند . از ايمه جماعتى كه معاصران زمان بودند و در دين و عقيدت ثابت وصلت « * » ، رخصت ندادند و گفتند كه استجازت ما آنست كه نسبت رسول صلّى اللّه عليه و سيرت و طريقت صحابهء اسلاف راشدين اقتدا و اقتفا نمايند تا به عقوبت و مؤاخذت روز آخرت مؤاخذ و ماثم ( ؟ ) نشوند . در اثناء آن چهار شخص برخاستند و از جملهء منكرات و محظورات و مندوبات براى خاطر خلفا چند چيز مباح و روا داشتند كه طريق محرّمات و منهيّات ايشان گشاده شد : يكى شراب جوشانيده ، دوم استماع سماع و باختن قمار ، سيم تجويز لواط ، چهارم متعه و رخصت مال ميراث ، چنان كه ابن حجاج گويد :
الشّافعىّ يقول انّ سماعنا * و اللّعب بالشّطرنج غير حرام
و ابو حنيفة قال و هو مصدّق * فيما يقول به من الاحكام
شرب المثلّث و المنصّف جايز * فاشرب على امن من الآثام
و اباح مالك الفقاح تطرّفا * من كلّ جارية و كلّ غلام
و امام اهل البيت حلّل متعة * و هم قواعد قبّة الاسلام
فاشرب و لط و ازن و قامر و احتجج * فى كل مسئلة بقول امام 101
عبّاسيان به رخصتهاى چهار امام بر جمله منهيّات و محرّمات شرع ظفر يافتند و اينها
هامش
( * ) ظ : صلب ( استوار )