و چون هردو لشكر به هم رسيدند ، براق با مردم خود به يك بار حمله آورده جوانغار لشكر سمرقند را گريزانيدند و اوزبكان به قول ميل نموده قلب را برهم زدند . و امرا چون ديدند كه كار از دست رفت ، عنان ميرزا الغ بيگ را گرفته از معركه بيرون رفتند . و پهلوان محمود نامى كه نوكر ميرزا شاهرخ بود . و بىرخصت آن حضرت به هواخواهى ميرزا محمد جوكى رفته بود ، به وقت جنگ رسيد و آثار شجاعت به ظهور آورد و به مشقت بسيار ميرزا محمد جوكى را از آن معركه بيرون آورد و شاهزادگان به تعجيل به سمرقند آمدند و تمام اسباب و اموال ايشان به دست اوزبكان افتاد . و شاهزادگان چون به سمرقند آمدند ، بعضى مردم مضطرب شده مىگفتند كه قلعهء سمرقند را مضبوط مىبايد كرد . اما شاهزادگان مردم را دلدارى داده در سمرقند به جمع لشكر مشغول شدند و عرايض به درگاه فرستادند .
و در هرات در روز جمعه بيست و سيم ربيع الثانى به وقتى كه ميرزا شاهرخ از نمازگاه برخاست و ارادهء بيرون آمدن از مسجد و سوار شدن نمود ، نمدپوشى احمدلر « 1 » نام از مريدان مولانا فضل اللّه استرآبادى « 2 » به صورت دادخواهان كاغذى در دست در درون مسجد پيش آمد و آن حضرت به يكى از نزديكان فرمود كه معلوم نمايد . و آن بىعاقبت كوتهانديش ، بىانديشه پيش دويد و كاردى به شكم آن حضرت رسانيد . و چون جمعى از بتيكچيان نزديك بودند ، او را گرفتند . و على سلطان ، پسر منگو قوچين در آن وقت از آن حضرت رخصت گرفته به قتلش مبادرت نمود .
و چون ذات حميده صفات آن حضرت به واسطهء انتظام امور عالميان در حفظ مهيمن منّان بود از آن زخم چندان آسيبى نيافت و زخم كارگر نيامد . و چون به وقت سوار شدن آن حضرت نقارهچيان پيشپيش نقاره مىنواختند در اين وقت كه سوارى نزديك شده بود [ 573 الف ] شروع در نقاره نمودند . امير عليكه كوكلتاش و امير فيروز شاه نيز بيرون آمده سوار شده بودند چون اين خبر به نقارهچيان رسيد ، دستشان فروماند و امرا حيران شدند . و آن حضرت امير فيروز شاه را طلبيد و او همچنان سواره به درون مسجد رفت و چون چشمش بر آن حضرت افتاد ، اضطراب بسيار نمود و آن حضرت را كه اراده داشت بر محفّه نشيند ، بر اسب سوار كرده از راه راست بازار به عظمت هرچه تمامتر به باغ زاغان آورده و اطبا و جراحان به علاج مشغول شدند .
هامش
( 1 ) . بخشهايى از شرح حال احمدلر را در اسفزارى ، روضات الجنات و . . . ، ص 85 به بعد مطالعه بفرماييد .
( 2 ) . تاكنون در خصوص فضل اللّه استرآبادى و مذهب حروفيهء او تحقيق جامعى صورت نگرفته است . اساسىترين تحقيقات در اين خصوص عبارتند از : واژهنامهء گرگانى تأليف دكتر صادق كيا ؛ مجموعهء رسائل حروفى تحقيق رضا توفيق ؛ آغاز فرقهء حروفيه تاليف هلموت ريتر ، ترجمهء حشمت مؤيّد ؛ و مقالهء « حروفيّه » به قلم عبد القادر گلپينارلى ، چاپ شده در فصلنامهء پژوهشهاى تاريخى ، سال 1379 ، ترجمهء دكتر عطاء اللّه حسنى .