رهتاس بود ، خود با وجود استحكام قلعه طاقت توقف نياورده بگريخت . و آدم ككر « 1 » با آنكه سبق خدمت داشت ، در اين وقت از بىدولتى به ملازمت نيامد . و آن حضرت كوچبركوچ متوجه لاهور شد . و افغانان لاهور نيز فرار نمودند . آن حضرت بىمنازعى به شهر لاهور درآمد . و امراى منقلاى به جانب چالندر و سهرند روان شدند . و پرگنات پنجاب و سهرند و حصار بالتّمام بىجنگ به تصرف لشكريان الوس جغتاى درآمد . و جمعى از افغانان به سردارى شهباز خان و نصير خان در ديبالپور جمع شدند . و آن حضرت بعد از اطلاع مير ابو المعالى و عليقلى خان شيبانى را به دفع ايشان فرستاد . و بعد از جنگ افغانان شكست يافته اموال ايشان با اهل و عيال به غارت رفت .
و اسكندر افغان كه دهلى در تصرف او بود ، هزار كس به سردارى تاتار خان و حبيب خان به دفع امراى سرهند فرستاد . و امراى الوس جغتاى كه در چالندر جمع شده بودند ، با وجود كثرت دشمن و قلت دوست ، قرار جنگ دادند و كوچ كرده از آب ستلج عبور نمودند . و لشكر افغان آخر روز از عبور ايشان آگاهى يافته به قصد جنگ روان شدند . و امراى الوس جغتاى با وجود قوت مخالفان دل بر جنگ نهادند و به وقت غروب نير اعظم هردو لشكر به يكديگر رسيدند و جنگ عظيم شده مغولان آغاز كماندارى كردند .
به واسطهء ظلمت ، افغانان مضطرب شدند ؛ چه ، تيراندازان مغول مرئى نمىشدند ، و به واسطهء كثرت نيز فرصت چشم گشودن نمىشد ، و سپاهيان افغان كه تيراندازى - كه بهترين صنعت سپاهيان است - مطلقا نمىدانند ، از غايت اضطراب آتش در موضعى كه در آن نزديكى بود ، انداختند . و چون خانههاى تمام مواضع هندوستان خس پوش است ، آتش شعله كشيده معركه روشن شد . و تيراندازان از روشنى آتش بيرون رفته به خاطرجمعى به كار خود مشغول شدند . و مخالفان كه در روشنى آتش هدف تير شده بودند ، ديگر طاقت توقف نياورده فرار نمودند و فتحى روى نموده فيل و اسب و اسباب بسيار به دست لشكر مغول درآمد . و مژدهء فتح به لاهور رسيده آن حضرت به غايت خوشحال گشته ، امرا را نوازش بسيار فرمودند .
و تمام پنجاب و سهرند و حصار فيروز به تصرف درآمد . و بعضى از پرگنات دهلى را نيز مغولان متصرف شدند .
و اسكندر افغان چون بر شكست لشكر خود مطلع شد ، با هشتاد هزار سوار كه هريك خود را ثانى رستم و اسفنديار مىانگاشتند ، به عزم انتقام روان شد و چندان اسباب حرب از توپ و تفنگ همراه داشت كه نقل آن محمول بر كذب و اغراق مىشود . به تاريخ پنجم جمادى الثانى
هامش
( 1 ) . م : آدم كهكر .