را از خود بيشتر فرستاد ، و مقرر شد كه جمعى كثير از مردم خوب خود را به كمك در آگره بگذارد ، به خلاف قرارداد تمام مردم خود را همراه برد و هزار كس به سردارى اسكندر در آگره گذاشت .
و ميرزا حيدر دو غلات كه با ميرزا كامران همراه بود ، در اين وقت از وى جدا شده نزد حضرت جنّت آشيانى توقف نمود و رعايت بسيار يافت . « 1 » و ميرزا كامران بسيارى از لشكريان آگره را نيز همراه برد . و به واسطهء اين بىاتفاقى شير خان به كنار آب گنگ به عزم جنگ آمد و جمعى را از آب گذرانيده بر سر اتاوه و كالپى فرستاد .
قاسم حسين سلطان اوزبك كه از سلاطين كفه و قرم « 2 » بود ، به اتفاق يادگار ناصر ميرزا و اسكندر سلطان با افغانان در نواحى كالپى جنگ كردند و پسر شير خان را كه سردار لشكر بود شكست داده او را با بسيارى از لشكريانش به قتل آوردند و سر قطب خان پسر شير خان را با بسيارى از سرهاى امراى معتبر افغان در آگره به ملازمت حضرت پادشاه فرستاد . و حضرت جنتآشيانى به دفع شير خان متوجه گشته به كنار آب گنگ رفت . و يك ماه هردو لشكر در برابر يكديگر نشستند . و عدد هردو لشكر از صد هزار زياده بود . « 3 »
و محمد سلطان ميرزا و فرزندان [ او ] كه بىوفايى شيوهء ايشان بود ، ديگر باره در اين وقت از لشكر آن حضرت بىموجبى فرار نمودند . و فرار ايشان موجب پريشانى خاطر لشكريان شد . و جمعى كه ميرزا كامران به كمك گذاشته بود ، ايشان نيز فرار كرده به لاهور رفتند . و سپاهيان رسم گريختن آموخته ، بسيارى از لشكر آن حضرت جدا شده در اطراف هندوستان متفرق شدند . و برسات « 4 » هندوستان رسيده باران باريدن آغاز شد و جايى كه محل نزول لشكر پادشاه بود پرآب گشت . اهل رأى و تدبير صلاح در آن ديدند كه از آن مقام كوچ كرده به زمينى مرتفع فرود آيند كه باران ديگر موجب ويرانى لشكر نشود . و ميرزا حيدر و جمعى به يورت رفته جاى مناسب اختيار كردند .
و احوال سلطان محمود ، حاكم گجرات در اين سال اين است كه عماد الملك بعد از رفتن سلطان و دريا خان به جانپانير دست به ايشان گشاده لشكر بسيار جمع كرد و به جانب سلطان روان شد و بعد از دو سه كوچ اكثر لشكريان گجرات كه مبلغها از او گرفته بودند ، جدا شده ، نزد سلطان رفتند . و عماد الملك مضطرب شده به صلح راضى شد و مقرر گشت كه عماد الملك به جاگير خود كه بيرم كانو و سورت است برود و سلطان
هامش
( 1 ) . منتخب التواريخ : « ميرزا حيدر مغول و غلات كشميرى نيز در آگره ماند و رعايت تمام يافت . »
( 2 ) . م : درم .
( 3 ) . بدائونى لشكر همايون پادشاه را « يكلك » [ - ده هزار ] و لشكر شير خان كمتر از پنج هزار نفر ثبت كرده است . - منتخب التواريخ ، ج 1 ، ص 355 .
( 4 ) . رجوع شود به پاورقى صفحهء 1185 .