محمد سيف الملوك كه بر غرجستان مستولى شده بود ، مدفوع شد . و شاه محمد را گرفته در هرات پيش شاه طهماسب آوردند و به قتل رسيد .
و شاه [ 668 الف ] طهماسب از هرات به زيارت مشهد مقدس رفت و بعد از زيارت به هرات معاودت فرمود و عزيمت يورش بلخ نمود . و در بيرون هرات خبر آمدن الامه بر سر تبريز معروض پادشاه ايران گشت . بدين سبب يورش بلخ در توقف افتاد . و سام ميرزا به حكومت خراسان مقرّر گشته آغزوار خان شاملو منصب اتابكى يافت . و در اين وقت شاه طهماسب از جميع مناهى توبهء نصوح فرمود و ديگر مدت العمر پيرامون شرب شراب نگشت . « 1 »
و حضرت جنتآشيان محمد همايون پادشاه در اين سال به دفع ببن و بايزيد متوجه شده ، ايشان را مستأصل ساخت . و به وقت معاودت ولايت بنارس را به تصرف درآوردند . و به فتح و نصرت به آگره معاودت فرمودند . و طوى كلانى در آگره مرتب شده بازارها را آيين ، بستند .
و در آن طوى دوازده هزار كس را خلعت دادند كه هزار پوستين از آنجمله بود . و هزار كس بالاپوش به كمر مرصّع و طلا يافته بودند . و هفتاد اسب عربى و عراقى و صد اسب تركى و دوازده قطار اشتر نيز به امرا انعام گرديد .
و در اين سال ابو سعيد خان ، ولد كوچونچى خان كه پادشاه ماوراء النهر بود ، وفات يافت و عبيد الله خان بن محمود سلطان ، برادرزادهء شيبك خان حاكم ماوراء النهر گشت . و عبيد الله خان از جميع سلاطين اوزبك به فضيلت و عدالت و شجاعت و سخاوت ممتاز و مستثنى بود .
ماوراء النهر در زمان او آبادان شد . و عبيد الله خان مكررا در زمان كوچم خان و ابو سعيد خان لشكر به خراسان آورده و با لشكر قزلباش او را محاربات بسيار روى داد ، و بسيارى از قزلباشان را به قتل آورد . « 2 »
و احوال سلطان سعيد خان در اين سال اين است كه چون ميرزا حيدر را با لشكرى به طرف كشمير نامزد كرد و ميرزا حيدر به طرف كشمير روان شد ، كشميريان در درّه تنگ سر راه بر لشكر مغول گرفتند و مغولان شبيخون بر كشميريان آورده غالب شدند ، و از تنگى لار گذشته به صحراى كشمير فرود آمدند . و كشميريان متفرق شده شهر كشمير كه به سرىبكر معروف است به تصرف مغولان درآمد . و بيست و چهار روز مغولان در شهر كشمير توقف كردند . و
هامش
( 1 ) . روضة الصّفويّه ( ص 421 ) : « . . . در باب منع شرب شراب قدغن به مرتبهاى نمودند كه احدى را ياراى آن نبود كه نام آن بر زبان راند ؛ چنانچه شاهقلى ، وزير قورچيان كه از ملازم قديم آن آستان كعبه نشان بود ، به واسطهء ارتكاب شرب شراب مغضوب شده ، به قتل رسيد . و مبلغى كلى از مال شرابخانه و قمارخانه و معجون فروشى و بيت اللطف ممالك محروسه بالكليّه مسدود الابواب گشته از دفاتر خلود خارج گشت . . . »
( 2 ) . ق : ارغون ؛ تصحيح از روضة الصفوية ( ص 422 ) .