ذكر وقايع سنهء نهصد و بيست و نه هجرى [ موافق سال نهصد و نوزدهم از رحلت خير البشر ] « 1 »
در اين سال خواندگار روم بر سر ولايت رودس رفته سلاطين قديم فرنگ را از آن مملكت بيرون كرد و آن مملكت وسيع به تصرف روميان درآمد . و نيازى نام شاعر قصيدهاى كه مصراع اول تاريخ جلوس سلطان سليمان و مصراع ثانى تاريخ اين فتح است ، نظم كرد و اين بيت از آن قصيده است :
زهى درگهت قبلهء پاكدينان * گدايان آن بقعه مسندنشينان
و احوال شاه اسماعيل در اين سال اين است كه قشلاق در تبريز گرفت و ميرزا شاه حسين اصفهانى كه وكيل مطلق العنان پادشاه ايران بود ، در اين سال بر دست مهتر شاه قلى ركابدار به قتل رسيد ؛ چه ، ميرزا شاه حسين از مهتر شاه قلى طلب محاسبهء ركابخانه و بقاياى اموال ديوان مىكرد . و مهتر شاه قلى به واسطهء راه در ملازمت پادشاه در جواب تعلل مىكرد . ناچار ميرزا شاه حسين اين معنى را به عرض رسانيده رخصت حبس و قيد مهتر مذكور حاصل نمود . با وجود آن تا مهتر شاه قلى چون راه سخن داشت مدارا مىكرد .
تا آنكه روز چهارشنبه بيست و هشتم جمادى الاول سنهء مذكور در منزل هشت بهشت بر سر پادشاه ايران به اتفاق امرا و اعيان به مجلس شراب نشستند . و بعد از برهم خوردن مجلس و به خوابگاه رفتن پادشاه ، مهتر شاه قلى به ميرزا شاه حسين كه مست به منزل خود متوجه شده بود ،
هامش
( 1 ) . نسخ بياض است . حاشيهء « ق » : 929 .