سمرقند به حصار تشريف برد . و بار ديگر ولايت ماوراء النهر از تصرف لشكر جغتاى بيرون رفت . و نجم بيگ در خراسان از اين واقعه خبر مطلع شده همت بر دفع اوزبكان گماشت و كسان به ملازمت حضرت فردوس مكانى به حصار فرستاده التماس امداد فرمود .
و آن حضرت در نواحى برند با لشكر قزلباش اتفاق نموده به ظاهر قرشى آمدند . و شيخم ميرزا كه خال عبيد اللّه خان بود در قلعه درآمد . و نجم بيگ به اندك توجّهى آن قلعه را گرفته قتلعام كرد و سلاطين اوزبك هركدام در يكى از قلاع متحصّن شدند . و نجم بيگ متوجه قلعهء عجدوان « 1 » كه تيمور سلطان ولد شيبك خان آنجا بود ، شد . و چند روز جنگ بر قلعه انداختند . اما كارى ساخته نشد و زمستان رسيد . و اجناس و عليق دواب در ميان قزلباشان ناياب گشت .
و هرچند امراى تركان به نجم بيگ گفتند كه صلاح در آن است كه بالفعل ترك محاصره نموده در نواحى قرشى قشلاق كنيم ، به جايى نرسيد . و با وجود آنكه حضرت فردوس مكانى نيز به نجم بيگ گفت كه صلاح در ترك محاصره است ، چون اجلش رسيده بود قبول نكرد و اوزبكان با يكديگر اتفاق كرده متوجه غجدوان شدند ؛ چه ، بر ايشان ظاهر شد كه لشكر قزلباش ضعيف شده است . و بعد از آنكه تمام اوزبكان يك جا شدند به جنگ بيرون آمده نجم بيگ را شكست دادند . و نجم بيگ با اكثر امراى قزلباش در اين معركه كشته شدند . و حضرت پادشاه به حصار رفت . [ 645 ب ]
گويند كه در اين لشكر نجم بيگ پنج هزار نوكر تمام يراق از خاصهء خود همراه داشت . و با وجود ولايت بيگانه ، هرروز صد گوسفند در مطبخ او سواى مرغ و غاز صرف مىشد . و چهار ديك نقره در مطبخ او بر بار مىنهادند و تمام اطعمه در طبق زرين و چينى خطايى و فغفورى كشيده مىشد . از صادق القول [ ى ] منقول است كه هرروز ده من تبريز دارچين و زعفران و ادويهء حارّه در مطبخ او - با وجود آنكه ميان مملكت غنيم بود - صرف مىشد .
و شاه اسماعيل در اين زمستان در اصفهان قشلاق داشت .
و سلاطين اوزبك بعد از فتح ، از آب آمويه بگذشتند . جانى بيگ سلطان متوجه هرات گشت ، و احمد بيگ صوفى اغلان قلعهء اختيار الدين را مضبوط ساخت و حسين بيگ به اتفاق اكابر شهر هرات را مستحكم گردانيد . و عبيد الله خان نيز به پاى حصار هرات آمد و مدت محاصره شصت روز امتداد يافت . آخر ميان جانى بيگ و عبيد الله خان مخالفت شده از پاى
هامش
( 1 ) . غجدوان : از توابع بخارا - نقاوة الآثار فى ذكر الاخيار ، ص 650 ؛ ارباب و جد و حال از آنجا ظهور نمودهاند و شيخ عبد الخالق ، مريد خواجه يوسف همدانى و خواجه عطاء اللّه از مشايخ نقشبنديه از آن جملهاند . - بستان السياحة .