در اكثر چنگيز خان تمامت اقوام لشكر جلاير را به وى حواله نموده و هزارهها [ ى ] او تعيين كرده عرضه داشتى و مجموع سه هزار بودهاند . و چنگيز خان وقتى او را به موضع قراؤون جيدون ، كه سرحدّ ختاست ، فرستاده بود ، ختاييان لقب او « گويانگ » كردند ، يعنى « بزرگ و معتبر » و بعد ، آن لقب بر وى مقرّر ماند و فرزندان او را نيز « گويانگ » گفتند ، و هنتوننويان « 1 » ، كه قايدو او را محبوس داشت ، از فرزندان او بود . و چاؤقور « 2 » و اوموق از نسل وىاند .
هزارهء ييسوبوقاى تاييشى : « 3 » از قوم اوريانگقت بوده پسر جلمه اوهه « 4 » ، كه از امراى معتبر چنگيز خان بود ، و در آن وقت امراى بزرگ از اهل اعتبار تمام بورچىنويان « 5 » و بورغول نويان و جلمه اوهه و سودوننويان « 6 » بودهاند . و قراؤنه چوبان امير هزاره ، از برادرزادگان ييسوبوقاتاييشى [ است ] و تاييشى به لغت ختاى « بخشى بزرگ » باشد ، و اوگتاى قاآن به ظرافت نام اوتاييشى كرد و به واسطهء آنكه او هميشه درد پا داشتى او را به گردون به اوردو آوردند .
هزارهء كهتىنويان و بوجرنويان : « 7 » هردو برادران بودهاند از قوم ارؤت از شعب اقوام نيرؤن . و به سبب آنكه امراى بزرگ بودند و به دل راست كوچ داده و اخلاص ورزيده ، چنگيز خان ايشان را بر تمامى اقوام ايشان سرورى داده ، و امراى هزاره در قوم خود ايشان نصب مىكردند . و اسامى هزارههاى ايشان معلوم نشد ، ليكن مجموع چهار هزار بودهاند و چنگيز خان شبى خوابى ديد كه يكى از خواتين خود ايبقه بيكى « 8 » [ دختر ] جاگمبو به كهتى نويان داد ، چنانچه قبل از اين در احوال خواتين چنگيز خان قلمى شد .
هزارهء بوتو كورگان : « 9 » از قوم ايكيراس بود از شعب درلكين . و اين قوم با قوم قنقرات « 10 » نزديكاند و دختر [ ى ] از آن چنگيز خان خواسته بود ؛ چنانچه در احوال فرزندان شرح داده شد . و چون از معتبران آن قوم بود ، از روى اخلاص خدمت چنگيز خان مىكرد و چنگيز خان سرورى تمام اقوام ايكيراس به وى ارزانى داشت ، و امراى هزاره را عرضه داشتى و تعيين كردى ، و مجموع ايشان سه هزار بودند ، و اسامى ايشان مفصلا معلوم نيست .
هزارهء [ يكه ] قوتوقوتنويان : از اقوام تاتار بود . اميرى معتبر و بزرگ و عمّ جورمه كورگان [ بود ] ، و دو خواهر [ مادر ] پدرى داشت . نام يكى ييسولون « 11 » و از آن ديگر ييسوگان « 12 » .
چنگيز خان هردو را خواسته بود ، و از جمله چهار خاتون بزرگ چنگيز خان بودند .
هزارهء آلچىنويان و هوقونويان و قتاى بويور و جونكقور : اين هر چهار امير « 13 » از قوم قنقرات ،
هامش
( 1 ) . متن : هندنويان .
( 2 ) . متن : جارقوق .
( 3 ) . متن : بيسوتوقا .
( 4 ) . متن : جله اوهه .
( 5 ) . متن : بورقوچىنويان .
( 6 ) . متن : شدونويان .
( 7 ) . متن : نوصيننويان .
( 8 ) . متن : انيقه .
( 9 ) . متن : توقو كورگان .
( 10 ) . متن : قنقوران .
( 11 ) . متن : سولون .
( 12 ) . متن : ييسوكات .
( 13 ) . متن : پنج امير .