قوم قنقرات به جاى ايشان اعتبار يافت . بعد از وى پادشاه خاتون ، دختر سلطان قطب الدّين محمّد والى كرمان را گرفت و او را در اردوى مادر خود ييسونجين خاتون بنشاند . بعد از آن مرتى خاتون را از قوم قنقرات گرفت ، و او خواهر موسى كورگان بود ، پسر دختر چنگيز خان و ايشان عمزادگان قوتوى خاتون بودند .
و اين مرتى خاتون در چاغ ارغون خان نماند و بعد از مرتى خاتون ، اباقا خان ، بلغان خاتون بزرگ را كه خويشاوند نوقاى يرغوچى بود ، گرفت ، و چون وى را به غايت دوست مىداشت بالاى مرتى خاتون و دسپنه فرود آورد « 1 » ؛ چون اباقا خان درگذشت [ 343 ب ] بلغان خاتون را ارغون خان گرفت . و خاتون ديگر اباقا خان ، دسپنه خاتون « 2 » بود ، دختر ملك طرابزون . خاتون ديگرش اولجاى خاتون بود كه پيشتر خاتون هلاگو خان بوده و اباقا خان او را جاى دوقوز خاتون داده بود .
امّا قمايان و سرّيّتان او يكى قايميش ايگاچى از قوم انكرت ، و مادر ارغون خان بود . و ديگر كوكتى « 3 » مادر طغانچوق ، خاتون امير نوروز پسر ارغون آقا بود . و ديگر بولغاجين ايگاچى . ديگر بولجين ايگاچى كه بعد از وفات اباقا خان ، امير بولاد كه اميرى معتبر بود او را بخواست . و ديگر آلتاى ايگاچى . و آنچه از قمايان اباقا خان نام ايشان معلوم بود اينها بودند و جمعى ديگر نيز بودند كه اسامى ايشان در تواريخ يافته نشد .
ذكر اسامى پسران و دختران و دامادان اباقا خان
اباقا خان را دو پسر بود كه هردو بر سرير سلطنت نشستند : يكى ارغون خان ، مادرش قايميش خاتون « 4 » بود ؛ و ديگرى ، مادر او نوقدآن خاتون بود ، و داستان هريكى علاحدّه خواهد آمد ان شاء اللّه تعالى .
امّا دختران اباقا خان هفت نفر بودند ، بدين تفصيل :
اوّل يولقتلغ « 5 » كه مادر تودان خاتون بود و او را به ايلچيتاى قوشچى دادند ، و بعد ازو نماند .
دويم طغاى ، او مادرش هم تودان خاتون ، و او نامزد احمد شد . و بعد از وى نامزد طولاداى شد . سيم ملكه ، مادر او بلغان خاتون . او را به طوغان بوقا پسر نوقاى يارغوچى دادند از قوم باياؤت . چهارم طغانچوق ، و او را امير نوروز پسر ارغون گرفت از قوم اويرات . پنجم ايلقتلغ ، مادرش بولچين ايگاچى ، و او را به عربتاى كورگان دادند از قوم هوشين « 6 » . ششم اولجيتاى ،
هامش
( 1 ) . متن : بالاى مرتى خاتون بر پشته فرود آورد .
( 2 ) . متن : ايسيه خاتون .
( 3 ) . متن : كوركى .
( 4 ) . متن : ايتمش خاتون .
( 5 ) . متن : بولقوبلوق .
( 6 ) . متن : هوسين .