گفت : « به حمد اللّه و المنّة كه چهارده برادر كه هريكى از آنها تنها صد مثل اين واقعه را طى توانند نمود از روى اطاعت و فرمانبردارى منتظر فرمان ايستادهاند و چندين امرا و نويانان معتبر كه همه شيران روزگار و بهادران كامگار كمر انقياد و اطاعت در ميان بسته در صدد خدمتكارىاند . و با وجود اين حال وسعت مملكت و معمورى خزانه پادشاه را از اين واقعه انديشه نبايد فرمود . »
اباقا خان چون اين فصل از صاحب ديوان شنيد ، فرمود كه شب و روز بايد كه در مقام اسباب جنگ باشى و در يك هفته ما يحتاج اين يورش آماده سازى . صاحب ديوان به موجب فرموده در يك هفته آنچه سلاطين ذوى الإقتدار در دفع دشمنان قوى در كار دارند ، از سپاه و سلاح ؛ مثل نيزه و شمشير و تير و كمان و جوشن و امثال آن مستعدّ و آماده ساخته به عرض اباقا خان رسانيد كه آنچه پادشاه روى زمين به اين بنده فرمود همه را مهيّا و آماده ساخته از اطراف و جوانب ممالك ايران لشكرى با ده هزار سوار رسيد و چهل هزار سوار را در سرحدّ دربند نگاه داشت . همچنين مظفّر الدّين حجّاج با سپاه كرمان روى به درگاه اباقا خان نهاد ، و تبشين اغول و ارغون آقا با ده هزار سوار در نواحى مازندران و سارى بر سر راه گردانيده چشم انتظار بر سر راه پادشاه داشتند .
و اباقا خان روز يكشنبه چهارم ماه رمضان سال ششصد و پنجاه و هشتم از رحلت خير البشر « 1 » به طالع سنبله با چهارده برادر و چندين امراى معتبر و مجموع سپاه گردون اشتباه كه به صد هزار سوار جرّار نيزه گذار مىرسيد ، عنان عزيمت [ از ميانهء آذربايجان ] به صوب خراسان منعطف داشت ، بيت :
به جنبش درآمد سراسر جهان * زمين پست شد زير جوشن وران
اباقا خان در آن پيش چون شير نر * همايون يكى چتر بالاى سر
به دنبال شاه جهان قرچيان * به زرّينكمر تنگ بسته ميان
و اگرچه در وقت توجّه اباقا خان از آذربايجان به جانب خراسان غلّههاى مردم و رعايا رسيده ، امّا از كمال معدلت و سياست آن پادشاه جم جاه ، آن لشكر چون مور و ملخ را ياراى آن نبود كه به خوشهاى تعرّض توانند رسانيد . به هرجا كه رسيدى رعايا را حكم عيد نوروز بودى ؛ چه ، هيچ احدى را از بيم سياست زور و تعدّى به خاطر نمىگذشت و رعايا آنچه را سپاهيان را در خاطر بود به خاطرخواه خود مىفروختند و زرها مىگرفتند . و چون رايات نصرت آيات اباقا خان به سلطانيه كه در آن زمان به قنقر اولانگ ( - قونغور اولنگ - مرغزار خاكسترى )
هامش
( 1 ) . ق : عليه و آله التحية من الملك الأكبر .