پيره زنان و مسكينان و يتيمان سازند چگونه [ 326 الف ] به آن دفع حوادث توانند نمود . با وجود اين حال بار ديگر مىخواست كه سمرقند و بخارا را جهت ما يحتاج لشكر غارت كند ، امّا مسعود بيگ معروض داشت كه « خراب كردن ولايتى كه در قبضهء اختيار پادشاه است به تصوّر استخلاص مملكتى كه در دست ديگرى است از خرد و كياست دور مىنمايد . اقلا اين معنى را رعايت بايد نمود كه اگر عياذ باللّه چشم زخمى رسد رعيت بر ساورى و آنچه در آن وقت پادشاه را در كار باشد قادر تواند بود . » براق از اين سخن در خشم شده فرمود تا مسعود بيگ يلواچ را هفت چوب زدند ، امّا دست از غارت سمرقند و بخارا بازداشت ، و در وقت عزيمت خراسان كس پيش شهزاده قايدو فرستاده پيغام داد كه « چون قرار آن بود كه چون متوجّه تسخير ولايت ايران شوم ايشان امداد من كنند ، اكنون محلّ آن رسيده كه به وعدهء خود وفا كند . »
شهزاده قايدو در باب فرستادن لشكر به امداد براق با امرا و اركان دولت خود مشورت نمود . ايشان گفتند كه « آنچه به خاطر غيبنماى پادشاه رسد صواب همان تواند بود و بس ، و ما را در اين باب غير از متابعت و فرمانبردارى چارهاى ديگر نه . » و چغان قوتولون « 1 » دختر شهزاده قايدو - كه در شجاعت و بهادرى ناسخ داستان رستم دستان بود ؛ تا آنكه او را تركان تيمور بوكا گفتندى - با پدر خود گفت كه « صلاح و صواب در آن است كه پادشاه به نفس خود نرود ، امّا از شهزادگان فوجى را بفرستد ؛ چرا كه بالفعل ما مملكتى عريض و ولايتى وسيع كه سلاطين روزگار در آرزوى آن بيقرارند در دست خود داريم و دشمنان از اطراف و جوانب منتظر فرصتاند ، با وجود اين حال امكان آن دارد كه اباقا خان غالب آيد . در اين وقت بىشك در اين مملكت دشمنان سربرآرند و ما را دفع ايشان مشكل خواهد بود ، و نقد را به اميد نسيه دادن از خرد دور مىنمايد . »
شهزاده قايدو و ساير امرا سخنان قوتولون را پسنديده قرار به آن دادند كه جمعى از شهزادگان را به مدد براق بفرستد . بنابراين ، فرمان داد قپچاق [ اغول ] بن قدآن بن اوگتاى قاآن و چبات [ اغول ] بن هوقو « 2 » بن گيوك خان با چند هزار سوار به مدد براق بروند . و در وقت رفتن ايشان شهزاده قايدو ، قپچاق را طلبيده گفت : « زنهار ! هزار زينهار ! كه تو با لشكر خود بايد كه پيش از آنكه اباقا خان و براق با يكديگر شروع در جنگ كنند بازگردى ؛ چرا كه اباقا خان با لشكرى انبوه كه كوه را طاقت مقاومت آن نخواهد بود در مقابل خواهد آمد . و در
هامش
( 1 ) . متن : ختاى قتلق و صور محرّف ديگر . اصلاح از جامع التواريخ ، چاپ محمّد روشن ، ص 627 .
( 2 ) . متن : بابو .