و از اتباع او كسى را زنده نگذاشتند . امرا اين خبر را به عرض ايلخان رسانيده خاطرنشان ايشان نمودند كه شيرازيان در خروج قاضى مطلقا دخل نداشتند ؛ چه ، او مدّتى مديد در خراسان مىبود .
و از جمله وقايع اين سال آنكه در ميانهء ملك فرنج و ابو عبد اللّه بن احمد ، كه پادشاه مسلمانان بود ، در بلاد اندلس جنگى عظيم واقع شد و خلقى بيشمار از جانبين به قتل رسيدند ، آخر الأمر نسيم ظفر و نصرت بر پرچم علم ابن احمد وزيده و ده هزار فرنگى اسير شده و چهل هزار زياده در معركه تلف شدند . و شوكت اين ابن احمد در ولايت مغرب به حدّى رسيد كه فرنگيان از وى بسيار هراسان مىبودند .
و در اين سال سلطان روم قيساريّه را محاصره نمود و به ضرب شمشير گرفت ، و حاكم قيساريّه چند روز در قلعه بود ، آخر الأمر قلعه را نيز جبرا و قهرا فتح نمودند .
و از جمله وقايع اين سال داستان جلوس اباقا خان بن هلاگو خان بن تولوى خان بن چنگيز خان است بر سرير خانى و سلطنت ايرانزمين « 1 » . ولادت اباقا خان در بيست و هشتم آرام آىيوندييل بوده موافق ماه جمادى الأول سنهء ششصد و سى و يك هجرى در ولايت مغول . و طالع مبارك اواسط برج سنبله و جلوس او بر سرير سلطنت پنجم شون آى هوكارييل موافق سيم شهر رمضان روز جمعهء اين سال يعنى سال ششصد و پنجاه و سيم از هجرت به طالع سنبله .
و كيفيّت جلوس اباقا خان بر سرير سلطنت در تواريخ معتبره اينچنين آوردهاند كه چون هلاگو خان وفات يافت به طريق معهور مغول راهها سپردند و ياسا دادند كه هيچ آفريدهاى از جاى خود نجنبد . و چون اباقا خان در آن زمان در قشلاق مازندران بود ، فى الحال ايلچى به طلب او فرستادند ؛ چه ، او پسر بزرگ و ولى عهد بود و ارغون آقا را كه راه وزارت داشت ، در ملازمت اباقا خان مدار حلّ و عقد مهمات آن صوبه بر وى بود ، نيز طلبيدند . و پسر ديگر هلاگو خان ، يشموت ، در حدود دربند و ارّان مىبود . و چون آن ولايت نزديكتر بود به مراغه ، يشموت بعد از هشت روز از فوت پدر به اردو رسيد ، امّا چون مزاج امرا و اركان دولت را معلوم كرد ، دانست كه كار او از پيش نمىرود . بنابراين ، بعد از دو سه روز بازگشته به ولايت خود رفت . و اباقا خان بعد از فوت پدر به يك ماه در نوزدهم ماه جمادى الأوّل سال مذكور در جغاتو به اردو ملحق شد .
و چون رايات ظفر آيات اباقا خان نزديك به اردو رسيد جميع امرا و اركان دولت به
هامش
( 1 ) . مراسم جلوس بر ساحل چغان ناوور ( درياچهء سفيد ) ، توالهء كنونى در ناحيهء فراهان واقع در شمال سلطانآباد ( اراك ) برگزار گرديد .