و هرچند منگوقاآن مىدانست كه هلاگو خان از مملكت ايران بيرون آمدنى نيست و آن مملكت به وى تعلّق خواهد داشت و وى در آنجا ساكن و متوطّن خواهد بود ، امّا با وجود آن حال ظاهرا به او گفت كه « چون جميع مهمّات را ساخته باشى باز به زودى بايد كه به اردوى خود معاودت كنى .
القصّه ، بعد از نصايح و وصاياى سودمند او را با خواتين و فرزندان و امرا رخصت فرمود و از شهزادگان برادر [ خردتر ] خود سبوتاى اغول « 1 » را همراه او روانه داشت . و هلاگو خان در آخر سال هوكارييل واقع در ذيحجّهء سال ششصد و پنجاه هجرى به اردوى خود آمد ، و در پاييز بارس ييل سال ششصد و پنجاه و يكم « 2 » به حكم برادر خود بعد از آنكه اغروقها را آنجا گذاشت با لشكرى بيكران متوجّه ايرانزمين گشت و چون به آلماليغ رسيد اورغنه خاتون « 3 » به استقبال آمد و طوىهاى پادشاهانه كرد . و چون از آنجا درگذشت صاحب تركستان و ماوراء النهر مسعود بيگ و امراى آن طرف به خدمت قيام نمودند و در شهور سال ششصد و پنجاه و دويم هجرى در آن حدود توقّف نمود ، و در شعبان [ سال ششصد و ] پنجاه و سيم [ هجرى ] به سمرقند رسيد و مرغزار كان گل « 4 » را لشكرگاه خود ساخت . و مسعود بيگ آنجا خيمهاى زراندود جهت هلاگو خان برافراشت و چهل روز در آن مرغزار به عيش و عشرت گذرانيد .
و در آن منزل شهزاده سبوتاى اغول كه مدتى بيمار بود ، درگذشت . و هم در آن منزل ملك شمس الدّين كرت پيشتر از جميع ملوك ايران به شرف استقبال مشرّف شده به انواع الطاف پادشاهانه و اصناف عنايات خسروانه سرافراز گشت . و از سمرقند كوچ كرده به حوالى كش آمدند . در آن منزل امير ارغون با جميع اكابر و اعيان به خدمت رسيده به نوازشهاى پادشاهانه مخصوص و سرافراز گشتند . مدّت يك ماه دركش توقّف فرموده « 5 » به سلاطين ايرانزمين فرمانها فرستادند ؛ مضمون فرامين آنكه :
« ما به عزيمت قلع و قمع ملاحدهء اسماعيليه كه خلايق از دست ايشان به تنگ آمدهاند و به درگاه خلايقپناه قاآن فرياد آوردهاند متوجّه آن صوبايم . اگر شما به نفس خود مىآييد و امداد و معاونت مىنماييد ولايت و لشكر و خانهء شما بماند و سعى شما پسنديده افتد ، و اگر در
هامش
( 1 ) . متن : سوساى اغول .
( 2 ) . بيست و چهارم شعبان .
( 3 ) . شايد : اورگنه خاتون .
( 4 ) . در مرغزار كان گل - در شرق سمرقند - شمس الدّين محمّد ، مؤسس دودمان كرت ( 676 - 643 هجرى ) كه وفادارىاش را به مغولان با شركت در تهاجم آنان به هند در سال 644 ثابت كرده بود ، به استقبال هلاگو خان شتافت .
( 5 ) . ارغون از كش - شهر سبز كنونى در ازبكستان - هلاگو خان را تا شبورقان ( شبرقان كنونى در شمال غربى افغانستان ) ، همراهى كرد .