بود ، امّا توراگنه خاتون بعد از فوت قاآن به اتفاق بعضى از فرزندان او خلاف فرمان آن را پيش گرفته گيوك خان [ را ] كه مدت العمر به امراض قديم مبتلا بود به پادشاهى و قاآنى قرار دادند . امّا او بعد از تمكّن بر سرير قاآن چندان عمر نيافت - چنانچه تفصيل احوال او عن قريب مذكور مىشود . و او را سه پسر بود بدين تفصيل :
اوّل خواجه اغول ، مادر او [ اغول ] قيمش خاتون « 1 » بود . و اين خواجه اغول را چهار « 2 » پسر بود ، به اين تفصيل : توكمه « 3 » ، بوقلى ، بوسجو « 4 » ابوكان . توكمه را پنج پسر بود « 5 » : يوشموت « 6 » ، ييسوگان ، اولجاؤگان ، اباچى « 7 » . امّا بوقلى را فرزندى ظاهر نشد ، و ابو كان را دو پسر بود :
جاوتو « 8 » و كوكه تيمور .
پسر دويم گيوگ خان ، ناغو بوده و او نيز از [ اغول ] قيمش خاتون به وجود آمده . و اين ناغو پسرى داشت جاپات نام . در وقتى كه براق به ايرانزمين آمد به قصد اباقا خان ، قايدو اين جاپات را با يك هزار مرد به مدد او فرستاد ، و او پيش از جنگ كردن به خشم بازگشت . چون به بخارا رسيد ، بكتيمور پسر براق بر عقب او لشكر فرستاد تا او را بگيرند . و او چون خبر لشكر پسر براق شنيد با نه سوار گريخته از راه چول پيش قايدو رفت و از اعراض بيمار شد و در آن بيمارى نماند .
پسر سيم گيوگ خان ، هوقو است و مادر او كنيز بود ، و او را فرزندان بسيار بودند . امّا اسامى ايشان به تفصيل معلوم نيست . « 9 »
[ پسر دويم اوگتاى قاآن ؛ كوتان مونگوقاآن ]
پسر دويم اوگتاى قاآن ، كوتان مونگوقاآن است ، و او را در ولايت تنگقوت يورت داده بود و با لشكرى بسيار او را به آنجا فرستاد . و او را سه پسر بود « 10 » بدين تفصيل : منگتو ، كوتان ، چينگتيمور . در وقتى كه فرزندان اوگتاى قاآن و گيوك خان با منگوقاآن غدر و مكر انديشيدند و مىخواستند كه او را از ميان بردارند ، اين فرزندان كوتان به واسطهء دوستى قديم كه با منگوقاآن داشتهاند با آن جماعت متّفق نشدهاند ، بنابراين ، چون منگوقاآن آن جماعت را گناهكار ساخته لشكرها را از ايشان بازگرفته بر ديگران بخش كرد ، به فرزندان كوتان تعرّض نرسانيد و لشكرهاى ايشان را بر ايشان مقرّر داشت . و چون ولايت تنگقوت يورت ايشان بود قوبيلاى قاآن و پسرش تيمورقاآن فرزندان كوتان را آنجا گذاشتند و ايشان نيز بر قاعدهء قديم هميشه دوست و دولتخواه منگوقاآن بودند و كار ايشان به التفات منگوقاآن دايما بر وفق و نظام بود .
هامش
( 1 ) . متن : قويمثل خاتون .
( 2 ) . جامع التواريخ : سه پسر .
( 3 ) . متن : لوك .
( 4 ) . متن : بوسحر .
( 5 ) . جامع التواريخ : چهار پسر .
( 6 ) . متن : يرسموت .
( 7 ) . متن : اماحى .
( 8 ) . متن : جادوتو .
( 9 ) . به تصريح خواجه رشيد الدّين ، هوقو ده پسر داشت بدين ترتيب : اوركه ، قومو ، كونچك ، دورجى ، تونشين ، ايركامان ، شيرى ، تگوسبوقا . تكشى ، داريونك .
( 10 ) . متن : پنج پسر بود .