ايشان را اسير نموده پيش قايدو فرستادند . و آن طايفهء جلاير از آن زمان حكم غلام و كنيز قايدو خان و فرزندان قايدو خان پيدا كردند ؛ و اگرچه در تورهء ايشان بعد از آن مراتب ارجمند يافتند و كارهاى نيكو كردند . بعد از اين واقعه قايدو خان به امداد پسرعمّ خود ، ناحيين ، بر سرير خانى متمكّن شد . و اين قايدو خان جدّ ششم چنگيز خان و قراچارنويان است . و او در ايّام حكومت خود ، جويى از رودخانه بيرون آورد و آن را جوالو نام نهاد ، و آن ولايت به آن جوى آنمقدار معمورى و آبادانى پيدا كرد كه زياده بر آن متصوّر نبود .
و قايدو خان در ميانهء خوانين مغول به كثرت مال و اسباب سلطنت امتياز تمام داشت و با جلاير جنگها كرد و اكثر ايشان را مستأصل گردانيد . و از وى سه پسر ماند : باىسنگقور « 1 » ، چرقه لينگقوم « 2 » ، و جاؤچين . « 3 » قوم يموت از نسل چرقه لينگقوماند و قوم محبوب از جاؤچين .
و بزرگترين فرزندان چرقهلينگقوم ، سورقدوچينه « 4 » نام داشت كه بعد از پدر قايممقام وى شد . سورقدوچينه را پسرى بود همبقاى « 5 » نام كه او را در اثناى شكار ، قومى از تاتار گرفته پيش آلتان خان « 6 » بردند ، آلتان خان به انتقامى كه از سلاطين مغول در خاطر داشت ، فرمود تا او را بر خر چوبين به ميخ آهنى بدوختند .
و چون قايدو خان فوت شد باىسنگقور به جاى او بر سرير خانى متمكن گشت . و چون باىسنگقور را وقت رحلت و هنگام سفر آخرت نزديك رسيد پسر خود تومبنه خان « 7 » را كه آثار رشد و سلطنت از ناصيهء او هويدا بود ولىعهد خود گردانيد . و تومبنه خان بعد از فوت پدر آنچنان به مراسم سلطنت قيام نمود كه آوازهء سلطنت و جهاندارى او در تمام عالم اشتهار يافت و چند مملكت ديگر از آن حدود بر ملك موروثى خود اضافه نمود . و در زمان تومبنه خان در ملك تركستان هيچ پادشاهى به شوكت او نبود . و او را دو خاتون بود . از يكى هفت پسر داشت و از يكى دو پسر توأم بهوجود آمد . يكى قبل خان كه جدّ سيّم چنگيز خان است و ديگرى قاچولى خان كه جدّ هشتم حضرت صاحبقرانى « 8 » است .
قصّهء خواب ديدن قاچولى و تعبير كردن تومبنه خان
در تواريخ معتبره چنين آورده [ اند ] كه شبى قاچولى به خواب ديد كه از جيب برادرش قبل خان ستارهاى برآمد و ساعتى به بالا رفت و بعد از آن تاريك شد . و باز ستارهاى ديگر بر آمد و بالا رفت ، و بعد از آن غروب نمود . نوبت سيم باز ستاره برآمد و غروب كرد . مرتبهء
هامش
( 1 ) . متن : بايسنقور .
( 2 ) . متن : حرفه لبكوم .
( 3 ) . متن : خارچين .
( 4 ) . متن : سروقد .
( 5 ) . متن : هميقا .
( 6 ) . ياآلتون خان ، نام عموى پادشاهان سلسلهء كين .
( 7 ) . متن : تومنه خان .
( 8 ) . مراد امير تيمور كورگانى است .