مؤلف آن گويد : مهارتخان اصفهانى در دهلى اقامت داشت و مدتى نيز ( خاصه در عهد شاه عالم بهادر ، سلطنت از 1119 تا 1124 ) در لاهور بسر مىبرد .
اين كتاب مطلبهاى جالبى دارد دربارهء بيابان كرمان ، خوزستان ، اهواز ، شوشتر ، عسكر مكرّم ، دزفول ، سيستان ، فراه ، قندهار ، غزنين ، هندوستان ، سوريه ، اورشليم و جز آنها .
در اينجا نبايد از ذكر ترجمهء كتاب آثار البلاد و اخبار العباد زكريا بن محمد بن محمود قزوينى غافل بود كه بنام سير البلاد بدست محمد مراد بن عبد الرحمن معاصر شاه جهان ( 1037 - 1068 ه ) انجام گرفت « 1 » . نسخهيى از يك كتاب جغرافيا بشمارهء 1304
Suppl .
در كتابخانهء ملى پاريس است بنام عجائب البلدان كه بلوشه مؤلف فهرست آن كتابخانه مىگويد بايد همان باشد كه در نسخهء موزهء بريتانيا سير البلاد ناميده شده است « 2 » .
ترجمهء ديگرى از كتابهاى جغرافيايى قديم درين دوره داريم كه از كتاب تقويم البلدان ابو الفدا ( م 732 ه ) بانتخاب نه بتمامى صورت گرفته است . اين ترجمه بدست گنجعلى فراهانى در محرم سال 1047 ه انجام شد « 3 » .
* * *
قصهها و داستانها
داستاننويسى در فاصلهء ميان نخستين سالهاى سدهء دهم و ميانهء قرن دوازدهم بيشتر از آنچه در سدهء نهم ديدهايم ، رواج داشت و درين راه تشويقهاى پادشاهان و فرمانروايان هند و دكن مايهء اصلى پيشرفت بود خواه دربارهء نقل مجدّد داستانهاى قديم يا ترجمهء داستانهاى هندى يا تأليف و تدوين داستانهايى نو در آن سرزمين و يا نگارش
هامش
( 1 ) - فهرست ريو ، ج 3 ص 991 .
( 2 ) - فهرست بلوشه ، ج 1 ص 387 .
( 3 ) - ايضا ج 1 ص 388 .