است : مقدمهء مترجم ، مقدمهء ابن مسكويه ، وصاياى هوشنگ ، چگونگى دست يافتن مأمون عباسى بر كتاب جاويدان خرد ، نصيحتهاى بزرگمهر ، قباد ، انوشيروان ، بهمن پسر اسفنديار ، پندهاى حكيمان هند ، كلمات على بن ابى طالب ( ع ) ، نصايح لقمان حكيم و حسن بصرى و اكثم بن صيفى ، امثال و حكم عرب ، هرمس و حكيمان يونان .
ترجمهء دوم حكمة الخالدة كه به انتخاب شايسته خانى شهرت دارد ، از ابن حاجى شمس الدين محمد حسين حكيم است . وى كار خود را بسال 1065 انجام داد و بنام شايسته خان از رجال دربار اورنگ زيب عالمگير ( م 1105 ه ) درآورد و بدين مناسبت آن را انتخاب شايسته خانى ناميد . اين كتاب مقدمهيى از مترجم دارد و بعد از آن شرحى در « پيدا شدن كتاب جاويدان خرد » آمده و سپس وصايا و تعليمات هوشنگ ، بزرگمهر ، آذرباد ، كيقباد ، نوشيروان ، جمشيد ، بهمن پسر اسفنديار ، برزويه نقل گرديد و بعد از آن رساله يا مبحثى اخلاقى باعنوان آداب و شرايط پادشاهان نقل شده كه مصدّرست بشرح كوتاهى دربارهء پادشاهان ايران باستان و پس از آن نصايح حكيمان و شاهان عرب و گفتارها و معجزههاى پيامبر و امامان ، اقوال صوفيان ، لقمان حكيم ، فيثاغورث ، اندرزهاى سقراط و پندهاى افلاطون بارسطو و ارسطو باسكندر ، اندرزهاى پيشوايان دينى هند « 1 » . اين كتاب بسال 1294 ه . ق بوسيلهء هوشنگ هاتريا معروف بدوريش فانى در تهران بچاپ سنگى طبع شده است .
ميرزا رفيع واعظ قزوينى ( م 1089 ه ) كه شرح حالش گذشته است « 2 » كتابى در اخلاق دارد بنام ابواب الجنان . وى مىخواست كتاب خود را در هشت باب ( برسم هشت باب بهشت ) بنويسد و هر باب را در يك جلد جاى دهد ،
هامش
- خطى ؛ فهرست چارلز ريو ، ج 2 ص 44 ؛ تاريخ نظم و نثر در ايران ص 428 و 822 ؛ ترجمهء تاريخ ادبيات فارسى اته ، ص 259 - 260 .
( 1 ) - فهرست كتابخانهء ديوان هند ، س 1203 .
( 2 ) - همين كتاب و همين جلد ص 1301 - 1306 .