از معاصران ديگر شاه تهماسب مجد الدين حسينى متخلص به « مجدى » كتابى بنام تحفة المجالس دارد كه متضمن حكايتها و سرگذشتها و تاريخ شاهان و ضمنا حاوى نكتهها و فصلهاييست مبتنى بر مبانى اخلاقى خاصه جزوهاى چهارم تا هفتم آنكه دربارهء مطلبهاى مختلفى از مسائل اخلاقى در آنها بتفصيل تمام سخن رفته است . باز هم دربارهء اين كتاب و مؤلف آن سخن خواهم گفت .
از عهد همين پادشاه باز هم يك كتاب اخلاق داريم بنام اخلاق طهماسبى كه سيد ماجد حسينى باسم آن پادشاه نوشته است « 1 » .
از معاصران ديگر شاه تهماسب كه در خارج از ايران يعنى در بلاد روم بسر مىبرده و منشى سلطان سليمان اول ( م 974 ه ) بوده ، ابو الفضل منشى شيرازى ، كتابى در آيين كشوردارى بنام دستور السلطنة دارد و در مقدمهء همين كتاب كه ازو بازمانده بتأليفهاى ديگر خود در اخلاق مثل نهج المتقين فى اخلاق سيد المرسلين و دستور الوزارة اشاره مىكند . از او جداگانه ياد خواهد شد .
يكى ديگر از معاصران شاه تهماسب بنام نصير الدين محمد بن عبد الكريم انصارى استرابادى « 2 » كتاب مكارم الاخلاق تأليف رضى الدين ابو نصر حسن بن فضل الطبرسى « 3 » را كه از كتابهاى مشهور درين فنست بپارسى درآورد و محاسن الاداب ناميد . مكارم الاخلاق در شرح رفتار پيامبر اسلام و امامان شيعه است كه بايد سرمشق همهء مسلمانان گردد . محمد بن عبد الكريم كار ترجمهء اين كتاب را در عهد سلطنت شاه تهماسب ( 930 - 984 ه ) بدستور محمد خان شرف الدين اوغلى تكلو [ كه در سال 943 بفرمان شاه تهماسب حاكم هرات و امير الامراء خراسان گرديد « 4 » ] انجام داد . كتاب دوازده باب دارد كه هر باب
هامش
( 1 ) - نسخهيى ازين كتاب در كتابخانهء امير المؤمنين نجف بشمارهء 1714 موجودست ، مستفاد از يادداشتهاى آقاى دكتر سيد محمد ترابى منقول از يادداشتهاى سيد عبد العزيز طباطبائى .
( 2 ) - دربارهء او بنگريد بتاريخ نظم و نثر در ايران ص 373 .
( 3 ) - دربارهء او بنگريد به : رياض العلماء ميرزا عبد الله افندى ج 1 ، قم 1401 ه . ق ، ص 297 - 299 ؛ امل الآمل حرّ عاملى ، نجف 1385 ه . ق ، ج 2 ، ص 75 .
( 4 ) - عالمآراى عباسى ، چاپ دوم ، تهران 1350 ، ص 65 .