فهم همگنان آن را دريابد و هركرا در عربيت ممارست نباشد از اخبار پيشينيان محروم نماند . قال النبى صلى الله عليه و آله و سلم : كلموا الناس على قدر عقولهم ، قطعه :
با يار نو از غم كهن بايد گفت * لابد به زبان او سخن بايد گفت
لا تفعل و افعل نكند چندان سود * چون باعجمى كن و مكن بايد گفت
و عروسانى را كه قرنها در حجاب عربيت مستور بودند و دست فارسىخوانان از دامن انتفاع آنان كوتاه بود بر سرير بيان جلوه دادم و از آن پردهء خفا بدر آوردم تا طالبان به سهولت و آسانى بمراد خود برسند چه مقصود از تأليف اين كتاب فهم عوام خلق بوده است لهذا از عبارات بلند و معنى مغلق دست بداشتم و از استعمال الفاظ عربيه و از استعارات بديعه اجتناب نمودم و مراعات اسجاع و قوافى نكردم تا رخسارهء قصه به ناخن ملالت خراشيده نگردد و مقصود حكايات فوت نشود ، فرد :
آرايش كردن ز حد بيش * رخسارهء قصه را كند ريش . . .
و اساس اين نميقهء انيقه بر بيست و يك باب نهادم : باب اول در ذكر معجزات باهره و آيات بينات ظاهرهء [ نبى اكرم ] صلى الله عليه و سلم ؛ باب دويم در حكايات خلفاى اربعه رضوان الله عليهم ؛ باب سيوم در ذكر نكات ائمهء معصومين و صحابهء كرام ؛ باب چهارم در ذكر اوليا و صلحاى اين امت ؛ باب پنجم در ذكر حكايات علماى كبار ؛ باب ششم در ذكر الفاظ حكما متضمن وعظ و اندرز ؛ باب هفتم در ذكر سلاطين عاليمقدار و پادشاهان نامدار ؛ باب هشتم در ذكر حكايات وزرا و امرا و مقربان ايشان ؛ باب نهم در ذكر نكات ارباب ديوان و منشيان و اديبان و غيره ؛ باب دهم در ذكر حكما و معالجات ايشان و منجمين ؛ باب يازدهم در ذكر شعرا و بديهه گفتن ايشان در محلها ؛ باب دوازدهم در ذكر لطايف اعراب و فصحا و بدايع النكات ؛ باب سيزدهم در ذكر تعبير خواب و عجيبهء ابن سيرين ؛ باب چهاردهم در ذكر اسخيا رحمة الله عليهم ؛ باب پانزدهم در ذكر بخيلان و طفيليان و برخواران ؛ باب