تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 1792

مساهمون:

ص١٧٩٢
نصرآبادى گفته است كه « تذكرهء شعرا مىنويسد » يعنى سرگرم كار آنست ، و اين بدان معنيست كه گويا اطلاعات تازه‌يى بر كتاب مىافزود يا در آن تجديد نظر مىكرد . ملا شاه محمد غير از لطايف الخيال كتابى بنام لطيفهء غيبيه در شرح بعضى از نكته‌هاى ديوان حافظ دارد كه در تهران بچاپ سنگى رسيد ؛ و نيز كتابى ديگر بنام معراج الكمال در اخلاق ازو بازمانده است . و اما تذكرهء لطايف الخيال كه مهمترين اثر اوست ، تذكره‌ييست عمومى كه بنظم جغرافيايى در شرح حال شاعران متقدم و متأخر ترتيب يافته و ملا شاه محمد تأليف آن را بسال 1076 آغاز كرد و بسال 1078 بانجام رساند و آن در دو جلد است : در جلد اول ترجمهء حال شاعران فارس و توابع - اصفهان و توابع - ايلها و اويماقها و اتراك - كاشان - شرح حال مؤلف آمده ، و در جلد دوم از شاعران آذربايجان و توابع - شوشتر - گيلان - مازندران - استراباد - يزد - كرمان و توابع - خراسان و توابع - قندهار و سيستان - ماوراء النهر - هندوستان - روم و نجف و كربلا سخن رفته است . نصرآبادى ازين ملا شاه محمد بنيكى بسيار ياد كرده و نقل قول او درينجا خالى از فايده نيست : « ملا شاه محمد از ولايت دارابست ، طالب علم منقحى است ، مدتى در هند بود ، درين سال تشريف آوردند ، تذكرهء شعرا مىنويسد ، اميد كه موفق باشد . مدتى كه در هند بود تا در آنجا بود فيض به همه كس مىرسانيد چنانچه ( - چنان كه ) هر سال براى همهء همسايگان و مردم ديگر مبلغى مىفرستاد و الحال كه آمده هم فيض او به فقرا و مستحقين مىرسد ، و توفيق اين معنى يافته ، غرض كه مرد بسيار خوبيست و پاره‌يى تحصيل هم كرده در هر علم آگاهى دارد . . . » . در صحف ابراهيم هم ترجمهء حالش در حرف « ش » آمده است ، و از پايان حيات او خبرى نداريم جز اينكه ميرزا عبد الله افندى اصفهانى ( م 1131 ه ) در ذيل حال قاضى نور الله شوشترى و بازماندگانش ، در كتاب خود رياض العلما ( ج 5 ، ص 274 ) اشاره‌يى بملا
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 1792 | ذبيح الله صفا