قسم ، و بطيب خلق عظيمت كه نرخ ريحان شكسته سوگند كه دوات محبرهء محب از قلم چون ديدهء اعمى از خط شعاعى يك قلم تهى گرديده و كليم ناطقه كه از معجزهء سخن يد بيضا مينمود بىعصاى خامه اعجازش بمقام عجز رسيده ، مبارز فكرت بى اين نيزهء خطى حلقههاى زره را از دواير حرف چگونه تواند گشود و شهسوار طبيعت بدون اين چوگان چسان گوى نقطه را از ميدان صفحه تواند ربود . . . » انشاء خوشى هم در تعريف شيراز در اين مجموعه ديده مىشود .
73 - شاه محمد دارابى « 1 »
ملا شاه محمد بن محمد دارابى شيرازى كه در شعر گاه عارف و گاه شاه تخلص مىكرد ، از مؤلفان و شاعران سدهء يازدهم هجريست كه شايد تا اوايل سدهء دوازدهم زيسته باشد .
شرح حالش باجمال در تذكرهء نصرآبادى ( ص 186 ) و در كتاب لطائف الخيال خود شاه محمد آمده است . وى تحصيلات خود را در ايران انجام داد و مدتى در خدمت شيخ بهاء الدين عاملى شاگردى كرد و بعد از آن سفرهايى چند به مكه و مدينه و عتبات و هندوستان نمود و در بازگشت از هند مدتى نزد سيد نور الدين مرعشى بمقابلهء كتابهاى حديث سرگرم بود و در سال 1076 بتأليف كتاب لطايف الخيال پرداخت و بعد بايران برگشت و در فاصلهء سالهاى 1083 - 1090 كه نصرآبادى تذكرهء خود را تأليف مىكرد در اصفهان بسر مىبرد و با آنكه تذكرهء او پيشتر از آن تمام شده بود ،
هامش
( 1 ) - دربارهء او بنگريد به :
* تذكرهء نصرآبادى ، ص 186 .
* تاريخ تذكرههاى فارسى ، آقاى احمد گلچين معانى ، ج 2 ، تهران 1350 ، ص 87 - 105 .
* رياض العلما و حياض الفضلا ، ج 5 ، قم 1403 ه . ق ، ص 274 - 275 .
* صحف ابراهيم ، در حرف ش .