يازدهم و دوازدهم است كه پيش از اين « 1 » دربارهء او و آثار منظوم و منثورش سخن گفتهام . « رقعات » او بيشتر مكتوبهاى اخوانيست و رسالهء حسن و عشق يا تزويج العشق و الحسن و يا كدخدايى حسن و عشق او در حقيقت نوعى از داستانهاى تعريضى « 2 » است كه قبلا از قلم انداختهام . اين اثر را امام بخش صهبائى دهلوى ( م 1273 ه ) شرح كرد « 3 » . حسن و عشق نعمت خان چندبار بطبع رسيده است ( لكنهو 1842 و 1873 ، دهلى 1844 با شرح ) . كتابهاى خوان نعمت ، راحة القلوب ، وقايع حيدرآباد نيز هريك بدفعه يا دفعات چاپ شده و بر رويهم نعمت خان عالى هم بسبب خردهگيريهاى هجومانند خود نسبت ببعضى از معاصران و هم بواسطهء خوش ذوقى و نازك طبعى در رقعات و بعضى منشآت مثل خوان نعمت زياد مورد توجه و آثارش از جملهء سرمشقهاى نويسندگى در ميان پارسىنويسان هندنشين است . مجموعهيى از منشآت او ( انشاء نعمت خان عالى ) بشمارهء
Add . 16 , 875
كه علاوه بر مكاتيب اخوانى حاوى بعضى ديگر از اثرهاى او ، مثل رساله در هجو حكما و شاهنامهء بهادر شاه در يك سال و نيم اول پادشاهى او ، و رسالهء طولانى در « وقايع محاصرهء قلعهء دار الجهاد حيدرآباد » نيز هست ، در كتابخانهء موزهء بريتانيا ملاحظه شد « 4 » ، اين نامه كه در طلب قلم بدوستى نوشته است از آنجا نقل مىشود : « منشى نون و القلم نقش بوقلمونى روزگار از روزنامهء احوال آن والى قلمرو محبت مرفوع القلم داشته كدورت را از خاطر عاطر وحشى ، و فرحت را با طبع انسى دارد . سخنشناسا ، بجودت ذهن مستقيمت كه خط نسخ بر خط استوا كشيده
هامش
( 1 ) - همين جلد ، ص 1362 - 1366 .
( 2 ) -Visionnaire( 3 ) - دربارهء اصل و شرح كتاب مذكور بنگريد بفهرست نسخ خطى موزهء ملى پاكستان ، ص 429 و 430 .
( 4 ) - فهرست ريو ، ص 744 . و نيز دربارهء منشآت نعمت خان بنگريد بترجمهء تاريخ ادبيات فارسى ، دكتر اته ، ص 243 و 244 .