سراپاى خصم و سراى و وطن * زر و سيم بدخواه و فرزند و زن
بخست و ببست و بكند و بسوخت * گرفت و بداد و خريد و فروخت
67 - عرشى
دربارهء مير محمد مؤمن عرشى ( م 1091 ه ) شاعر و خوشنويس معروف فرزند مير عبد الله مشكين قلم پيش ازين « 1 » سخن گفتهام . وى از معاصران شاهجهان ( 1037 - 1069 ) و مخاطب به « نادر العصر » بوده و ديوان و منظومهيى بنام مهر و وفا ازو باقى مانده است . اثر معروف ديگر او كتاب شكرستان است كه بتقليد از گلستان فراهم آورد و از آن نسخههاى متعدد و از آن جمله در كتابخانهء ديوان هند موجود است . تاريخ تأليف كتاب سال 1031 ه و بنابراين مربوط بدوران جوانى عرشى است . شكرستان در شش باب بدينگونه تنظيم شده : 1 ) در بيان احوال اجداد و مرشدان پاك نهاد ، 2 ) در سيرت پادشاهان و سريرت وزيران ، 3 ) در تربيت فرزندان پادشاهان عاليشان كه خليفة الاسلامند ، 4 ) در بيان عارفان حق و عاشقان شاهد مطلق ، 5 ) در بيان آداب و حكايات فقرا ، 6 ) در بيان لطايف و ظرايف . خاتمه . در متن نسخهء شكرستان موجود در اينديا آفيس ( بشمارهء فهرست 823 ) عنوان باب پنجم اختلافى با فهرست دارد و چنين است : « در آداب صحبت با عزيزان از ايام شباب تا شيب » كه شايد نتيجهء تصرف بعدى مؤلف كتاب باشد « 2 » . شكرستان مانند گلستان نثرى آميخته با نظم همراه با حكايات در هريك از شش باب آن دارد .
68 - محمد مفيد مستوفى « 3 »
محمد مفيد بن نجم الدين محمود بن حبيب الله بافقى يزدى معروف به « مستوفى » از مؤلفان و شاعران
هامش
( 1 ) - همين جلد ، ص 1310 - 1316 .
( 2 ) - فهرست كتابخانهء ديوان هند ( اينديا آفيس ) ، ج 1 ، س 533 .
( 3 ) - دربارهء او بنگريد به : -