ميرزا محمد صادق غير از رزمنامهيى كه در شرح جنگهاى خود ساخته و بجز مثنوى ديگرى كه ازو ياد كردهام ، و شايد گذشته از مجموعهء اشعار ، دو اثر بسيار سودمند و جامع دارد كه به علت اشتمال بر مطلبهاى مختلف مىتوان آنها را در جزو مقولههاى گوناگون تاريخ ، تذكره ، علم اخلاق ، حكايات و امثال ، موضوعات علوم و جز آنها آورد ، بدين شرح :
1 ) شاهد صادق كه كتابيست عظيم در مقدمه و پنج باب و خاتمه .
بابهاى پنجگانه و خاتمهء اين كتاب بر رويهم پانصد و چهل و دو فصل دارد كه در آنها جستارهاى گوناگون دينى و علمى و ادبى و تاريخى و اخلاقى و تراجم احوال و سنتها و هنجارها و روشهاى كار در هر دانش و هركار همراه با نوادر حكايات و امثال آمده است و ميرزا محمد صادق آن را در حدود سى و هفت سالگى خود بسال 1054 ه تأليف كرده و در اين گردآورى از مأخذهاى متعدد بهره برداشته است . وى در مقدمهء كتاب شرحى در شيوهء كار خود و فهرست بابهاى پنجگانه و موضوعات آن آورده كه اينك آن را از نسخهء موجود در كتابخانهء موزهء بريتانيا بشمارهء 1016
Egerton
كه نسخهء كاملى ازين كتابست ، نقل مىكنم :
« در هزار و پنجاه و چهار از هجرت سيد الابرار كه خاطرى شاد و دلى آباد داشتم ، خواستم صحيفهيى نگارم و مجموعهيى فراهم آرم مشتمل بر انواع علوم و آداب و القاب و اقسام جدّ و هزل از هر باب تا در محاضرات به كار آيد و مطالعهء اهل فضل را شايد و ارباب طرب و نشاط را انبساط افزايد و همگى همت بر آن گماشتم كه از آيات بينات و اخبار سيد الاخيار و صحابه و تابعين و احوال ملوك و سلاطين و اقوال علما و حكما و متكلمين و لطايف فصحا و شعرا و ظرفا آنچه مناسب مقام نمايد در ذيل آن نگاشته آيد . پس مدت سه سال در آن خيال بودم و لحظهيى از آن حال نياسودم و بسى رنج كشيدم تا هر صفحه را گنجى ديدم مشحون بجواهر نكات و نوادر حالات ، با خود گفتم آن اشتات را تركيبى و آن كمالات را تركيبى دهم و هر فصلى و نقلى را بجاى