بود چنانچه ( - چنان كه ) از قبل پادشاهزاده شجاع « 1 » با متمردان ولايت بنگاله در دريا و صحرا مكرر جنگهاى مردانه كرده شرح آنها را بنظم آورده جهت فقير ( - ميرزا طاهر ) فرستاده بود و در سنهء 1061 در هندوستان فوت شد » « 2 » چند بيتى كه ميرزا طاهر از ميرزا صادق نقل كرده از همان رزمنامهييست كه دربارهء جنگهاى خود ببحر متقارب ساخته و از يك مثنوى ديگر ببحر هزج مسدس محذوف .
و اما ميرزا صادق خود شرح حالش را در مطلع دوازدهم از مجلد سوم از كتاب صبح صادق آورده و از مجمل آن چنين برمىآيد كه در سال 1018 در بندر سورات هندوستان ولادت يافته و پدرش محمد صالح در خدمت ميرزا عبد الرحيم خانخانان مىزيسته و در سال 1027 ملازم پدرش بود كه به الهآباد رفته و در دستگاه شهزاده پرويز پسر جهانگير منصب ميرسامانى يافته بود . چند سال هم در پتنه و جونپور سرگرم دانشآموزى بود تا در سال 1035 در ركاب شهزاده پرويز و بهمراه پدر بدكن رهسپار گرديد و سال بعد يعنى در 1036 به خدمت شاهزاده خرم ( - شاهجهان ) راه يافت و بمرتبهء واقعهنويسى درگاه او برگزيده شد و در سال اول سلطنت شاهجهان ( 1037 ه ) بجهانگيرنگر مركز بنگاله كه اقامتگاه قاسم خان « 3 » داماد جهانگير پادشاه بود رفت و بامر او در بعضى جنگها مرتبهء سپهدارى داشت ، و بعد در دورهء سركشى و عصيان قاسم خان جزو سردارانى بود كه با او جنگيدند و به همين سبب مورد عتاب اعظم خان و اسلام خان پسران قاسم خان قرار گرفت و در سليمآباد بنگاله بزندان افتاد و پس از چندى رهايى يافت ( 1048 ه ) و گويا بعد از آن ايام را بعزلت گذراند تا چنان كه نصرآبادى نوشته است بسال 1061 درگذشت .
هامش
( 1 ) - شاهزاده شجاع يكى از پسران شاهجهان و از مدعيان سلطنت در آخرين سالهاى پادشاهى پدرش بود .
( 2 ) - تذكرهء نصرآبادى ، ص 64 .
( 3 ) - ايضا ، ص 63 .