بدينگونه كتاب او يكى از مأخذهاى مهم در بيان تاريخ ادبى مورد مطالعهء ماست .
52 - اسكندر بيگ منشى « 1 »
اسكندر بيگ تركمان مشهور به « منشى » « 2 » بسال 968 ه ولادت يافت . از ابتداى احوالش اطلاع ندارم و چنان كه خود در ديباچهء عالمآرا نوشته در دوران جوانى بآموختن علم سياق پرداخت و بعد از آنكه درين فن رتبهء كمال يافت بعلم انشاء توجه كرد ، و يقينا ، همچنانكه از مطالعه در آثارش برمىآيد ، ديگر دانشهاى عهد خود خاصه علوم ادبى و شرعى را نيز فراگرفت . در سال 995 ه به خدمت سپاهيگرى در خطهء عراق منصوب شد و در زمستان سال 1001 ه كه شاه عباس از قزوين باصفهان رفت ، اسكندر بيگ « درين سال سعادت خدمت اين آستان [ يعنى دربار شاه عباس يكم ] يافته در سلك منشيان عظام انتظام يافت و چون ارباب مناصب در قزوين توقف داشتند . . . حسب الامر الاعلى در ركاب مقدس باصفهان رفته بخدمات انشاء قيام داشت و از آن تاريخ بغلامى آن حضرت سرافراز » « 3 » بود .
ظاهرا راجع به همين دوره از خدمت ديوانى اسكندر بيگ است كه قاضى
هامش
( 1 ) - دربارهء او بنگريد به :
* كتاب عالمآراى عباسى تأليف اسكندر بيگ ، چاپ دوم تهران مؤسسهء امير كبير ، سال 1350 ش ، بويژه ديباچهء آن .
* مقدمهء آقاى ايرج افشار بر چاپ مذكور عالمآرا ص يك تا دوازده .
* فهرست نسخههاى فارسى در كتابخانهء موزهء بريتانيا ، چارلز ريو ، ص 185 - 186 ؛ و ضميمهء آن فهرست ، ص 40 .
* فهرست نسخههاى فارسى در كتابخانهء ملى پاريس ، بلوشه ، ج 1 ، ص 298 .
* تاريخ تذكرههاى فارسى ، ج 2 ، ص 681 - 682 و حاشيه ، ص 722 - 723 .
( 2 ) - باستناد قول خود او در ديباچهء عالمآراى عباسى .
( 3 ) - عالمآراى عباسى ، ص 455 .