شده جلوهگر چون عروس اين كتاب * برآراسته چون حلى و حلل
پى سال اتمام تاريخ گفت * خرد : نسخهء نادر و بىبدل
( - 1024 )
صد شكر كاين كتاب مرتب شد و تمام * بادا پسند خاطر شاه جهان پناه
چون كردهام بنام جهانگير از آن شده * تاريخ او : كتاب جهانگير پادشاه
( - 1024 )
اين كتاب همچنانكه گفتهام مجموعهييست از قصص و حكايات اخلاقى و چنان كه ديدهايد دو تحرير از آن وجود دارد ، تحرير نخستين هفده باب دارد و از آن نسخههايى در كتابخانهء ملى پاريس و بودلئان و غيره موجودست ؛ و تحرير ديگر در بيست و دو بابست و يك بخش پايانى بنام « اختتام » . كه نسخهء آن در كتابخانهء ديوان هند بشمارهء 793 فهرست ( ج 1 س 522 - 523 ) نگهدارى مىشود « 1 » .
ملا طرزى دربارهء اين حكايتها كه پراگنده و پريشان بودند گويد كه « بر محل خويش بنوك خامهء سحرساز و كلك جادو طراز آرايش دادم و اين كواكب رخشنده كه چون انجم بنات النعش متفرق و از هم جدا بودند ، در رنگ اختران پروين فراهم آورده جلابخش ديدهء اخترشناسان روشن قياس و مهندسان دقيقهشناس ساختم ، و اين گلهاى دانش را كه در چمنزار فضل و افضال شكفتهاند « 2 » برچيده گلدستهء رنگين آراسته در نظر نخلبندان گلزار « 3 » معانى ارمغانى كشيدم و اين مجموعهء حكايات نادر را معدن الجواهر نام نهادم . »
طرزى در آغاز هر حكايتى لحنى و بيانى خاص دارد و آنها را بدين شيوههاى گوناگون شروع مىكند :
هامش
( 1 ) - دو نسخهء ديگر از همين كتاب در آن كتابخانه وجود دارد . بشمارههاى فهرست 794 و 795 .
( 2 ) - در اصل : گلهاى دانش را در چمنزار فضل و افضال كه شكفتهاند .
( 3 ) - در اصل گلعذار .