38 - خواجه نعمة الله هروى « 1 »
خواجه نعمة الله بن حبيب الله هروى از متصديان امور ديوانى در عهد جهانگير پادشاه بود . پدرش خواجه حبيب الله بنابر تصريح پسرش سى و پنج سال آخر عمر خود را در خدمت جلال الدين اكبر بسر برد و در ديوان خالصه كار مىكرد و خود او يازده سال متصدى شغل واقعهنويسى و بعضى خدمات ديگر ديوانى در دوران پادشاهى جهانگير بود و اين دوره بسال 1017 ختم شد و از آن پس خواجه نعمة الله به خدمت پيرمحمد خانجهان اشتغال جست . پيرمحمد پسر دولتخان لودى بود كه در دومين سال پادشاهى جهانگير يعنى در سال 1016 خطاب خانجهان يافت و بسرعت ببالاترين مقامات فرماندهى سپاه رسيد تا آنكه بسال 1040 ه درگذشت . خواجه نعمة الله در سال 1018 كه خانجهان بجنگ دكن مىرفت همراه او بود و در همين سفر با « ميان هيبت خان بن سليم خان كاگر » اهل سامانه ، كه او نيز در خدمت خانجهان و از صاحب منصبان او بود ، آشنايى و رفاقت يافت ، و بتشويق او بتأليف كتابى در تاريخ افغانان همت گماشت و آن را بسال 1020 ه بنام خانجهان شروع كرد و در دهم ذو الحجهء سال 1021 بپايان رسانيد . اين كتاب موسومست به مخزن افغانى يا تاريخ خانجهانى يا تاريخ خانجهانى مخزن افغانى .
در اين كتاب بقبايل افغان ريشه و منشاء سامى داده و ادعا شده است كه بعد از فتح اورشليم قوم اسرائيل بكوهستانهاى غور و كوه سليمان مهاجرت نمودهاند . كتاب يك مقدمه و هفت باب و خاتمه دارد بدين شرح : مقدمه در سرگذشت مهتر يعقوب جدّ قبايل افغان . باب اول تاريخ يهود تا غلبهء بخت النصر و كوچ كردن قبايل مذكور بكوهستانهاى افغانستان . باب دوم سرگذشت خالد بن وليد . باب سوم سرگذشت سلسلهء شاهان لودى ، سلطان
هامش
( 1 ) - دربارهء او بنگريد به :
* فهرست نسخ فارسى كتابخانه موزهء بريتانيا ، ريو ، ص 210 - 212 .
* فهرست نسخ فارسى كتابخانهء ملى پاريس ، ج 1 ، ص 312 - 313 .