30 - نمكين هروى « 1 »
ابو القاسم خان نمكين حسينى هروى از شاعران و نويسندگان سدهء دهم و اوايل سدهء يازدهم هجرى است كه مردى دانشمند و از منشيان خوب عهد خود بود و رباعى را خوب مىسرود و اواخر عمر را در دربار جلال الدين اكبر گذراند و كتاب منشآت نمكين را بسال 1006 بنام وى تأليف كرد . اين منشآت مركبست از نامههاى رسمى و خصوصى با توضيحاتى دربارهء دستور نامهنگارى و عنوانها و لقبهايى كه براى هر مخاطبى بايد به كار برد . در پايان كتاب مؤلف بپارهيى موضوعهاى دينى كه ربطى بنامهنگارى ندارد ، پرداخته است .
منشآت نمكين در هشت باب و خاتمه تنظيم شده است بدينگونه : باب اول در ابتداى صنعت كتابت و ذكر ابتداء مكاتيب ، 2 ) در ترقيم فرامين و مناشير سلاطين عدالت آيين و اجوبهء لطايف تزيين آن حضرات ، 3 ) در تحرير ادعيهء صفاتيه و اثنيهء فرديه و صحائف مكاتيب ، 4 ) در ترسيم عرائض سؤاليه و جوابيه ، 5 ) در تسطير صحائف مرشد و مسترشدين و والدين و اساتيذ و اخوة و اخوات و اولاد ، و در گلهمندى و شكايت از عدم مراسله و مايتعلق بها ، 6 ) در تنميق صحائف تهانى و تعازى ، 7 ) در تصدير قبالات و تمسكات و نكاح و سجلات شرعيه و غير آن ، 8 ) در بيان ارتسام صحايف قبل الملاقات و بعديه و مطايبات مضحكه و متفرقات .
خاتمه : در تنميق مسايل بناى مسلمانى و سبب وجوب نماز و نيت آن و آداب قراءت آن و كيفيت نماز عيدين و خطبات جمعه و عيدين و نماز استسقاء و خطبه و ادعيهء كسوف و خسوف الخ .
نسخهيى ازين كتاب بشمارهء فهرست 2064 در كتابخانهء ديوان هند ( اينديا آفيس ) وجود دارد كه مورخست بتاريخ 1012 كه گويا از روى نسخهء
هامش
( 1 ) - دربارهء او بنگريد باشارهء مجمل هرمان اته در تاريخ ادبيات فارسى ( ترجمه . . . ) ص 248 ، و بفهرست نسخههاى خطى فارسى در كتابخانهء ديوان هند ، ج 1 ، ص 1141 - 1142 ؛ و نيز باشارهء بسيار كوتاه مرحوم سعيد نفيسى در تاريخ نظم و نثر در ايران ، ص 582 .