تأثير پيشينهيى دراز در زبان فارسى ، بويژه از راه نثر ، پيدا كرده بود ، ولى از سدهء نهم و دهم ببعد اين نفوذ چنان ريشهدار و مستقر شد كه ريشهكن ساختن آن شايد هنوز هم نيازمند زمان باشد . اين نفوذ بصورتهاى گوناگونست كه درينجا ببعضى از آنها اشاره مىشود :
* جمع بستن واژههاى عربى به عربى ( جبل جبال - نقطه نقاط و موردهاى فراوان ديگر ) .
* مطابقت صفت با موصوف مؤنث ( روضهء مقدسه حبيب السير ج 4 ص 422 - عتبهء عليه ايضا همان صفحه - روياء صالحه ايضا همان صفحه - درجهء عليهء اقتدا ايضا ص 427 - حادثهء هائله ايضا ص 430 - بلدهء فاخره عالمآراى عباسى ص 549 - و سادهء لازم السعادة عباسنامه ص 293 - بلدهء طيبه ايضا ص 277 ) ، و مؤنث آوردن صفت براى موصوفى كه جمع ، از هرنوع آن ، باشد ( ممالك محروسه ، روملو 177 ، نصرآبادى 14 - سلاطين اوزبكيه ، عالمآرا 549 - امراى اوزبكيه ، ايضا همان صفحه - قبور محفوره ، ايضا ص 526 ) و شگفتست كه اگر موصوف علامت جمع فارسى هم داشت با آن همين معامله را مىكردهاند ( غلامان خاصهء شريفه ، عباسنامه 320 - تفنگچيان خاصهء شريفه ، ايضا ص 107 )
* به كار بردن عبارت يا تركيب عربى بىآنكه تغييرى در آن داده شود ( كردهء ايشان را نسيا منسيا انگاشتند ، عباسنامه 277 - اميد كه ذات مقدس على مرّ الدهور و الاعوام از اصابهء عين الكمال در امان . . . باد ، ايضا ص 108 - از طهرانست من اعمال رى ، نصرآبادى 227 - فهو المرام ، حبيب السير ج 4 ص 422 - ما فى الضمير ، ايضا همان صفحه - بين الجانبين ، ايضا همان صفحه - صادق العقيده ، ايضا همان صفحه - بلاشبهه ، ايضا همان صفحه - فى الحال ، ميخانه 38 )
* جارى ساختن حكمهاى دستورى يا لغوى عربى بر فارسى ( نباير بجاى نبيرگان ، عباسنامه 348 - نزاكت مصدر مجعول از نازك كه پيش ازين
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 1445
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص١٤٤٥