كوتاه و نسخهء موجود در كتابخانهء ديوان هند « 1 » بشمارهء فهرست 819 مشروحترست . ترجمهء هندوستانى اين داستان را هدايت على اسلامآبادى در 1847 در كلكته چاپ كرد و همين داستان بدست گارسن دوتاسى « 2 » بفرانسوى ترجمه شد و بسال 1862 در جلد هفتم مجلهء شرقى و امريكايى « 3 » منتشر گرديد .
ترجمهء ديگرى هم از آن بهندوستانى شد و نيز بهندوستانى منظوم گرديد . از آن نسخههايى ديگر به غير از آنچه پيش ازين گفتهام با بعضى تفاوتها وجود دارد .
مؤلف فهرست كتابخانهء عمومى پنجاب لاهور اين داستان را نوشتهء اندرجيت دهير از صاحب قلمان آغاز سدهء دوازدهم هجرى در هند دانسته و موضوع آن را مأخوذ از اصل هندى شمرده است « 4 » .
قصهء طالب پادشاهزاده و مطلوب حكايتى است از عشق طالب شاهزادهء يمن بمطلوب دختر پادشاه بدخشان « 5 » .
قصهء ارشد و رشيد در بيان سرگذشت ارشد و رشيد و اشرف پادشاهزادگان چين و فيروز وزيرزاده است . پادشاه چين فرزندى نداشت تا آنكه ميوهيى بسه تن از زنان خود داد و از آنان سه فرزند زاده شدند . . . « 6 »
قصههاى عاشقانهء ديگرى را درينجا فهرستوار نام مىبرم كه نسخ آنها بتفاريق در كتابخانهاى هند و ايران و فرنگستان يافته مىشود مانند قصهء بهرام گور و بانوى حسن - قصهء شاهزادهء جوانبخت - قصهء خاقان شاه - قصهء حسنآرا - قصهء ملك على پسر شاه بخارا و مهربانو دختر خوارزمشاه - قصهء بهروز بازرگان و دختر شاه كشمير - قصهء فرخشاه امير ختا - قصهء مظفر شاه پادشاه چين و شاهزاده ملك
هامش
( 1 ) - فهرست آن كتابخانه ج 1 س 532 .
( 2 ) -Garcin De Tassyخاورشناس فرانسوى .
( 3 ) -Revue Orientale et Americaine , tome VII , 1862 PP . 69 - 130 .( 4 ) - لاهور ، پنجاب پابليك لايبررى ، 9 ، 1873 .
( 5 ) - فهرست بلوشه ، ج 4 ص 18 .
( 6 ) - ايضا ص 18 .