ز آن چار عروس هفت خرگاه * كآورد بيان بنيمهء راه
چندين اگرم امان دهد بخت * يكيك ببرم بپايهء تخت
ابو الفضل علامى نمونههايى از منظومههاى تمام و ناتمام فيضى را در اكبرنامه [ ج 3 ، ص 464 - 474 ] آورده ، و آنچه ازين « پنجنامه » كه شاعر با تمام آنها توفيق يافته مركز ادوار در برابر مخزن الاسرار و نل و دمن در برابر ليلى و مجنون نظاميست . مركز ادوار را فيضى در چهل سالگى ( - 944 ه ) تمام كرد « 1 » و « ابو الفضل علامى بعد از فوت فيضى كه بسال چهلم اكبرى واقع شده به دو سال ابيات مركز ادوار كه پراگنده افتاده بود و نامنظم و نامرتب بوده فراهم آورده و خاتمه منثور در آن نوشته كه بدفتر سيم مكاتبات علّامى منقولست » « 2 »
و اما نل و دمن كه موضوع آن از داستان نلا و دميانتى « 3 » در مهابهارتا گرفته شده بدين بيت آغاز مىشود :
اى در تك و پوى تو ز آغاز * عنقاى نظربلند پرواز
و فيضى آن را در سى و نهمين سال پادشاهى اكبر ( - 1003 ه ) در چهارهزار بيت ساخته و گفته است .
ديد اين بت كارگاه آزر * پيراستگى به ماه آذر
سى و نهم از جلوس شاهى * تاريخ مجدد الهى
چون سال عرب شمار كردم * الف و سه الِف به كار كردم
و در همين قسمت شاعر بموضوع تغيير تخلص خود بدينگونه اشاره نموده است :
هامش
( 1 ) - گويد :اين مى بىغش كه كشيدم بفور * دور نخستين بود از پنج دور
شوق كزين نامه پروبال داشت * عقل كمال چهلم سال داشت( 2 ) - هفت آسمان ص 117 .
( 3 ) -NalaوDamayanti.