در سال 1032 ه شاه عباس رابرت شرلى را براى تسريع در اجراى عهدنامهء بازرگانى ميان ايران و انگلستان بدان كشور فرستاد و چندى بعد نمايندهيى ايرانى بنام نقد على بيگ بفرنگستان اعزام داشت و دولت انگلستان نيز در 1036 ه ( 1627 م ) سفيرى بنام سر دودمور كوتن « 1 » بايران گسيل كرد و در اين ميان شركت هند هلند بعد از كسب اجازه از دولت در ايران بفعاليت پرداخت و توانست به زودى از رقيب انگليسى خود در كار تجارت با ايران پيشافتد . فرانسويان نيز در دوران شاه عباس بزرگ سعى فراوان براى دست زدن بفعاليتهاى تجارى به كار بردند ليكن اقدامهايشان در اين راه سالها بعد بنتيجه رسيد .
دورهء ميان سلطنت شاه صفى و هجوم افغانان دوران بهرهبردارى از كوششهاى شاه عباس بزرگ براى گسترش رابطهء سياسى و بازرگانى با مغرب زمين بود و به همين سبب دولتها و مؤسسههاى بازرگانى كه تا آن هنگام اجازهء فعاليتى در ايران كسب كرده بودند ، به كار خود ادامه دادند . شاه عباس دوم مانند نياى خود برابطهء دولت ايران با دولتهاى فرنگستان اهميت مىداد . در عهد اين پادشاه كشيشى فرانسوى بنام رافائل دومان « 2 » بسال 1642 ميلادى ( 1052 ه ) باصفهان رسيد . وى رياضىدان ماهرى بود و با مطالعه در وضع اجتماعى ايران و فراگرفتن زبان فارسى توانست كتابى دربارهء ايران بنام « وضع ايران در 1660 » « 3 » كه بمنزلهء گزارشى براى كلبر « 4 » وزير دارايى فرانسه بود ، فراهم آورد . اين كتاب شامل همهء دانستنيهايى بود كه كلبر براى تشكيل شركت فرانسوى هند شرقى لازم داشت . در سال 1664 ميلادى ( 1075 ه ) گروه آميختهيى از نمايندگان دولت فرانسه و شركت فرانسوى هند شرقى بايران آمدند و بعضى امتيازهاى بازرگانى بدست آوردند ليكن نخستين قرارداد تجارتى ميان ايران و فرانسه بسال 1708 ميلادى ( 1120 ه ) با كوشش ميشل « 5 »
هامش
( 1 ) -Sir Dodmor Cotton( 2 ) -Raphael du Mans( 3 ) -Etat de la Perse en 1660( 4 ) -Colbert( 5 ) -Michel