عرفى شيرازى ( م 999 ه ) فرهاد و شيرين ناتمامى ساخت .
مير معصوم نامى صفوى معاصر و مقرّب جلال الدين اكبر منظومهء حسن و ناز را كه نظير يوسف و زليخاست ، و پرى صورت را در برابر ليلى و مجنون بنظم آورد .
ناظم هروى ( م 1081 ه ) يوسف و زليخاى خوبى بر وزن و باستقبال از يوسف و زليخاى جامى دارد .
فيضى فياضى ( م 1004 ه ) طرحى براى سرودن يك « پنج نامه » در برابر پنج گنج نظامى داشت بدينگونه : مركز ادوار در برابر مخزن الاسرار ، نل و دمن باستقبال از ليلى و مجنون ، سليمان و بلقيس نظير خسرو و شيرين ، هفت كشور بتقليد از هفت پيكر ، اكبرنامه در جواب اسكندرنامه . ازين طرح آنچه بنهايت رسيده و نسخه هاى آنها رائجست مركز ادوار ونل و دمن است . منظومهء نل و دمن متضمّن داستان نل (
Nala
) و دميانتى (
Damyanti
) از « مهابهاراتا » ست .
نواب ميرزا قوام الدين جعفر آصفخان متخلص به « جعفر » ( م 1021 ه ) از نامبرداران عهد جلال الدين اكبر و جانشينش جهانگير ، منظومهء خسرو و شيرين دارد بنام « نورنامه » كه سخنشناسان عهد او و پس از وى آن را از بهترين تقليدهايى دانستهاند كه از خسرو و شيرين نظامى شده است .
حكيم شفايى اصفهانى ( م 1037 ) منظومهء مهر و محبّت را در برابر خسرو - و شيرين سروده است و او چنان كه بعد ازين خواهم گفت دو منظومهء حكمى هم دارد .
روح الامين مير جمله ( م 1047 ه ) منظومهء ليلى و مجنون بتقليد از نظامى بنام محمّد قلى قطب شاه ( 989 - 1020 ه ) از قطب شاهيان گلكنده سروده و در آغاز آن گفته است كه منظومهء « شيرين و خسرو » را هم دربارهء عشقبازى خسرو پرويز بنظم كشيده است . اين منظومهء او بسال 1017 شروع و در 1018 در هشت هزار بيت تمام شد و آن هم بنام قطب شاه مذكورست . وى آسمان هشتم يا فلك البروج را در برابر هفت گنبد بسال 1021 ه بنام سلطان محمد قطب شاه جانشين محمد قلى قطب شاه بنظم آورد .