باب در معرفت تقويم و اختيارات بپارسى كه ملا مظفر گنابادى آن را شرح كرد . - شرحى به عربى بر « الملخّص فى الهيئة » تأليف محمود بن محمد چغمينى خوارزمى ( م 745 ه ) « 1 » . - رساله در ابعاد و اجرام كه موضوع آن بحث در بعدهاى ستارگان از مركز عالم و مقدار جرم آنهاست « 2 » و بيرجندى آن را بسال 930 تأليف كرد « 3 » . - رسالهء تشريح در پرگار . - كتاب مسالك و ممالك يا عجايب بلاد . - تحفة الحاتميه در اسطرلاب - رسالهيى در تقويم كه بسال 883 نوشت ، و چند كتاب ديگر « 4 » .
خفرى
شمس الدين محمد خفرى ( م 942 ه ) كه نام او را پيش ازين ديدهايم ، بر تذكرة النصيريهء خواجه نصير الدين شرحى نوشته و نام آن را « التكملة فى شرح التذكره » نهاده و آن را بسال 932 ه بپايان برده است . مير ابو طالب فندرسكى نوادهء مير ابو القاسم فندرسكى چنان كه پيش ازين گفتم بر اين كتاب حاشيه نوشت . ديگر از اثرهاى خفرى « منتهى الادراك فى مدارك الافلاك » است در هيئت كه در 910 بپايان رسانيد « 5 » .
غياث الدين منصور
غياث الدين منصور دشتكى شيرازى ( م 948 ه ) كه ذكر او در شمار حكيمان اين عهد گذشته ، چند كتاب در رياضى و هيئت نوشت . از آن جمله است اللوامع و المعارج كه در هجده سالگى تنظيم كرد .
ديگر كتاب السفير فى الهيئة در چهار باب و هر باب شامل چهار فصل كه دورهيى اجمالى در اين فنست و در پايان آن مؤلف طالبان تفصيل در اين باب را بكتاب اللوامع خود مراجعه داده است . ديگر كتاب الاساس در علم هندسه و كتاب كفاية الحساب « 6 » .
هامش
( 1 ) - همين كتاب ، ج 2 ص 274 .
( 2 ) - دربارهء اين دانش بنگريد بكشف الظنون ستون 3 ذيل « علم الابعاد و الاجرام » .
( 3 ) - فهرست نسخههاى خطى فارسى كتابخانهء ملى پاريس ، ج 2 ص 59 ، و جز آن .
( 4 ) - دربارهء ملا عبد العلى بيرجندى غير از مأخذهايى كه ذكر شد بنگريد بتاريخ نظم و نثر در ايران و در زبان فارسى ، سعيد نفيسى ، ص 283 و 384 و 806 - 807 .
( 5 ) - ايضا تاريخ نظم و نثر در ايران ص 385 .
( 6 ) - روضات الجنات ، ج 7 چاپ قم ، ص 179 .