پيداست كه برشمردن همهء مؤلفان حكمت و حكمتشناسان اين عهد كه از سدهء دهم آغاز و بميانهء سدهء دوازدهم انجام يافت ، درين مختصر ممكن نيست و من حتى از ذكر چند تن كه در اين راه شهرتى حاصل نمودهاند چشم پوشيده و به همين سبب هم از آوردن ترجمهء حال و توضيح اثرهاى برخى ديگر كه بمرتبههاى بلندترى رسيده بودند دست بازداشتهام ، مانند : ابو جعفر محمد تقى استرابادى مرده بسال 1058 هجرى از شارحان فصوص الحكم فارابى ؛ و ملا سيد محمد باقر ابن محمد مؤمن سبزوارى ( م 1090 ه ) كه حاشيهء معروفى بر شفاى بو على سينا دارد ، و محمد اسمعيل خواجويى مازندرانى ( م 1173 ه ) صاحب كتاب ابطال زمان الموهوم و جز آنان .
دانشهاى رياضى
آغاز عهد صفوى در دانشهاى رياضى ميراثدار پيشرفتهايى بود كه آن علمها در دوران تيمورى خاصه در مكتب سمرقند حاصل كرده بودند ، ليكن عهدى كه شايستگى چنين ميراثى نداشت گنجينهء گرانبهايى را كه بچنگ آورده بود در كوتاه زمانى از كف داد . رياضىدانان اين عهد يا از بازماندگان قرن نهم و تربيت شدگان مستقيم آنان بوده و در شهرهاى آسياى صغير ( روم ) و ايران بسر مىبردهاند و يا ادامه دهندگان مكتب آنان كه بتدريج از شمارهاشان كاسته مىشد . در ميان جويندگان « جامعيّت » هم بندرت كسانى بودند كه مقدماتى ازين دسته دانشها كسب مىكردند و گاه رسالههاى متوسطى در اينباره از خود برجاى مىنهادند و بر رويهم در ميانشان كسى كه او را بتوان جانشين رياضىدانان بزرگ پيشين دانست ، وجود نداشت .
ميرم چلبى
يكى از تربيتشدگان عهد تيمورى كه در آغاز اين عهد مىزيست ملا محمود بن محمد بن قاضىزادهء رومى معروف به « ميرم چلبى » ( م 931 ه ) است . دربارهء نياى او قاضىزاده پيش از اين سخن