تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 334

مساهمون:

ص٣٣٤
و زبدة نتائج الافكار » . فيض آن را در سال 1036 ه باتمام رسانيد و چنان كه از تعريف آن آشكارست كتابى اساسيست در بيان انديشه‌هاى خاص مؤلف . اين كتاب بهمراه كتاب عين اليقين بسال 1303 در تهران چاپ شد . - كتاب « المحجّة البيضاء فى احياء كتاب الاحياء » كه چند سال پيش از اين بطبع رسيده و تهذيبى است از احياء علوم الدين غزّالى و تأييد مطالب بازمانده با اخبارى كه از امامان يا سخنانى كه از عالمان شيعى روايت شده و بقول فيض همان احياء العلوم غزالى است كه شيعى امامى شده است . - كتاب الحقايق كه خلاصه‌ييست از محجة البيضاء . - اصول المعارف كه خلاصه‌ييست از عين اليقين . - الكلمات المكنونة در دانشهاى اهل معرفت و گفتار - هايشان . - الكلمات المخزونه كه كوتاه شدهء الكلمات المكنونة است . - كتابى اللآلى المستخرجة من الكلمات المكنونة كه منتخبى از كلمات مكنونة است « 1 » . - كتاب الكلمات الطريفة در ذكر منشاء اختلاف امت اسلام « 2 » و در همين كتابست كه فيض به آنها كه تصوف را پيشه‌يى ساخته و بحقيقت آن نپرداخته‌اند مىتازد . دربارهء اين كتاب فيض قطعهء زيرين را ساخته است :
كلمات طريفهء ما را * بشنو و فهم كن به كار آور برسانش بسمع گمشدگان * ره نماشان بدين ديار آور آنكه او قابل هدايت نيست * در دلش خارها ببار آور زين سخنها كه هريكى بحريست * آب در جوى روزگار آور شد خزان باغ علم از شبهات * چمن علم را بهار آور كار دين شد كساد و بىرونق * تازه آبى به روى كار آور
- كتاب الانصاف كه فيض در آن سرگذشت علمى خود را بيان كرد و نشان داد كه چگونه متمايل بشيوهء فيلسوفان و عارفان شد و كتابهايى همانند آنان پرداخت . -
هامش
( 1 ) - كلمات مكنونه در عرفان و حكمت همراه با آيه‌هاى قرآن و خبر است در صد « كلمه » و اللآلى چهل كلمهء برگزيده از كلمات مكنونه است و اين هردو كتاب چندبار در هند و ايران چاپ شد . فيض در اين دو كتاب بسيارى شعر از شاعرانى مانند سنايى و مولوى و سعدى و شيخ محمود شبسترى و عراقى و عرفى و ديگران ، و از خود آورده است . ( 2 ) - شرح قسمتهايى ازين كتاب در روضات الجنات ، ج 6 ، ص 94 ببعد آمده است .