قطب الدين شيرازى ، حاشيه بر الهيات شفا . - تفسيرهاى فلسفى او را پيش ازين نام بردهام . تقريبا همهء كتابها و رسالههاى ملا صدرا جداگانه و يا جمعا ( مجموعهء رسائل او ) هركدام يك يا چندبار چاپ شده است .
بر اثرهاى صدر الدين شيرازى بسبب اهميت وافر و رواج شديد آنها در حوزه - هاى فلسفى و در ميان حكمتشناسان سه قرن اخير شرحها و حاشيههايى نوشته شده و بعضى از آنها نيز موضوع بحث موافقان و مخالفان انديشههاى فلسفى او و رد و ايراد آنان بر يكديگر گرديده است .
شرحهايى كه بر كتاب اسفار ملا صدرا نوشته شده متعددست مثلا از حكمت شناسان متأخر حاجى ملا هادى سبزوارى ، ميرزاى جلوه ، ملا محمد اسمعيل بن محمد سميع اصفهانى ، ميرزا محمد رضاى قمشهيى ، ملا عبد اللّه زنّوزى ، آقا على مدرس تبريزى ، ملا على نورى ، ميرزا محمود قمى و سيد محمد مشكات بيرجندى بر آن حاشيههايى نگاشتهاند « 1 » ؛ و الشواهد الربوبيهء او را على بن جمشيد نورى در سال 1246 ه به صورت پراگنده شرح كرد و ميرزا احمد اردكانى آن را در سال 1245 ه بپارسى درآورد « 2 » ؛ المشاعر را شيخ احمد احسائى بطريق رد و انكار شرح نمود و نيز محمد جعفر بن محمد صادق لنگرودى ، زين العابدين بن محمد جواد نورى ، ملا على نورى ، ملا اسمعيل اصفهانى و ميرزا احمد اردكانى بر آن شرحها يا حاشيههايى نوشتند كه بعضى از آنها بطبع رسيده است « 3 » ؛ الحكمة العرشيه در شرحى كه احسائى بر آن نوشته بمورد ايراد وى درآمده و سپس ملا محمد اسمعيل اصفهانى شرح ديگرى بر آن نگاشت و بر شرح احسائى ايرادها گرفت و باز همين كار را زين العابدين -
هامش
( 1 ) - دربارهء اسفار و حاشيههاى آن بنگريد به : الذريعه ج 2 ص 60 و ج 6 ص 19 و ج 7 ص 99 ؛ و فهرست كتابخانهء دانشگاه تهران ج 3 ص 2207 .
( 2 ) - دربارهء اين هردو رجوع شود به فهرست كتابخانهء دانشگاه تهران ج 3 ، ص 244 و ص 299 .
( 3 ) - ايضا همان فهرست ، ج 3 ص 282 .