بايد باصل آن مراجعه كند « 1 » .
ديگر ازينگونه كتابها « رسالة الاعضالات فى فنون العلوم و الصّناعات » است از مير محمد باقر داماد استرابادى ( م 1041 ه ) كه موضوع آن از نامش پديدار است .
ديگر « رسالهء صناعيّه » تأليف مير ابو القاسم فندرسكى استرابادى ( م 1050 ه ) كه در آن از دانشهاى گوناگون ياد شده است . اين كتاب بهمراه اخلاق ناصرى بسال 1267 ه ق در بمبئى و بار ديگر بسال 1317 شمسى در تهران چاپ شد .
كتاب ديگر ازين مقوله « فهرست العلوم » است از ملا محسن فيض كاشانى ( م 1091 ه ) در شرح انواع و اصناف دانشها ، و كتاب ديگر « انموذج العلوم » از محقق شروانى ميرزا محمد بن حسن ( م 1099 ه ) .
بهترين كتابها در موضوعات علوم كه در عهد مورد مطالعهء ما تدوين شده آنهاست كه در خارج از ايران فراهم آمده است و اين حكم البته با سير انحطاطى دانشها كه در ايران جريان داشته ، سازگار است . سبب مبادرت بذكر اين كتابها در اينجا اهميتى است كه آنها در تحقيق دانشهاى تمدن اسلامى و در شناخت كتابهاى معتبر تازى و پارسى و تركى از رشتههاى مختلف دانش و ادب دارند . از قديمترين آنها كتاب مشهور « مفتاح السعادة و مصباح السيّادة » است به عربى كه در اين كتاب بارها بنام آن اشاره كردهام و از جملهء بهترين و كاملترين كتابها در موضوعات علومست « 2 » . مؤلف آن احمد ابن مصطفى معروف به « طاش كبرىزاده » ( طاشكو - پروزاده ) « 3 » مرده بسال 968 ه است . وى در كتاب خود از يكصد و پنجاه رشته از
هامش
( 1 ) - و بنگريد به :Supplement of the Catalogue of the Persian Manuscripts in the British Museum by Charles Rieu . London , 1895 , P . 103 - 105( 2 ) - چاپى خوب بر كاغذى بسيار بد و پوسيده ازين كتاب مشروح و جامع در حيدرآباد دكن شده است .
( 3 ) - « طاشكوپرو » نام محلى است نزديك « قسطمونى » در آسياى صغير . اين نام