ديگر در اين علم بوجود آوردند كه به « الكتب الاربعة المتأخّره » شهرت دارند .
دومين كتاب از « واپسين كتابهاى چهارگانه » جوامع الكلم است از سيد ميرزا محمد بن شرف الدين على بن نعمة اللّه جزائرى معروف به « سيد ميرزا » از عالمان بزرگ شيعه در قرن يازدهم هجرى و از جملهء استادان ملا محمد باقر مجلسى . جزائرى در اين كتاب حديثهاى كتب چهارگانه پيشين را باضافهء آنچه در كتابهاى معتبر ديگر يافت ، گردآورد .
سومين كتاب از « واپسين كتابهاى چهارگانه » كتاب تفصيل وسائل الشيعه معروف به « وسائل » است از شيخ محمد حسن حرّ عاملى ( م 1104 ه ) صاحب امل - الآمل و چند كتاب معتبر در حديث . اين كتاب متضمن مقدار كثيرى از حديثهاى مقبول شيعه است و مؤلف آن را به ترتيب فقهى ، از طهارت تا ديات ، تنظيم كرده و چندبار در سه مجلد در تهران و تبريز چاپ شده است . حاجى ميرزا حسين نورى ( م 1320 ه ق ) حديثهايى را كه در اين كتاب از نظر حر عاملى فوت شده بود در كتابى بنام « مستدرك الوسائل » گردآورده است كه در سه جلد بزرگ دوبار بسالهاى 1318 ه ق و 1382 ه ق در تهران بطبع رسيد . - كتاب من لا يحضره الامام حر عاملى بمنزلهء فهرست تفصيلى كتاب وسائل اوست كه آن نيز در تهران چاپ شده . وى كتابهاى ديگرى دنبال وسائل مانند « تحرير وسائل الشيعه و تحبير مسائل الشريعه » و « تعاليق على وسائل الشيعه » . نوشت . - كتاب معروف ديگر حر عاملى « اثبات الهدات بالنّصوص و المعجزات » است حاوى حديثهايى دربارهء پيامبر و فاطمة الزهراء و امامان شيعه ، و حرّ در تأليف آن از قريب پانصد مأخذ معتبر اسلامى استفاده كرد .
اين كتاب همراه ترجمهء فارسى آن در هفت مجلد در شهر قم بسال 1378 ه ق طبع شد . كتاب ديگرش « الفصول المهمّة فى اصول الائمة » است كه بدعوى مؤلف « فيه اكثر من الف باب ، يفتح من كل باب الف باب » و آن در تبريز و نجف بچاپ رسيد .
كتاب ديگر بداية الهدايه است كه حديثهاى مربوط بواجبها و حرامها را به ترتيب بابهاى فقه بطريق احتصار جمع كرده و چندبار در تهران و لكنهو طبع شده است .
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى ) — صفحة 258
مساهمون: ذبيح الله صفا
ص٢٥٨